นายประเสริฐ คงใหญ่ หัวหน้าสำนักงานองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) ภาคกลาง เปิดเผยว่า ปัจจุบัน อ.ส.ค.มีนมพร้อมดื่มที่หมดอายุและรอการเปิดประมูลจำหน่ายจำนวนประมาณ 94 ล้านกล่อง หรือราว 2.4 ล้านหีบ โดยจัดเก็บไว้ในโกดังจังหวัดสระบุรีประมาณร้อยละ 60 และจังหวัดขอนแก่นร้อยละ 40
สำหรับโกดังในอำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี ซึ่งเป็นหนึ่งใน 8 โกดังที่ อ.ส.ค.เช่าจัดเก็บสินค้า มีค่าเช่าพื้นที่ประมาณเดือนละ 1.5 ล้านบาท ขณะที่นมหมดอายุได้ทยอยสะสมมาตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2568
นายประเสริฐกล่าวว่า สาเหตุสำคัญมาจากการเปิดเสรีการค้านมและผลิตภัณฑ์นมภายใต้ความตกลงการค้าเสรี (FTA) ส่งผลให้การแข่งขันในตลาดรุนแรงขึ้น ประกอบกับในช่วงปลายปี 2568 คณะกรรมการโคนมและผลิตภัณฑ์นม (Milk Board) มีมติให้ อ.ส.ค.รับซื้อน้ำนมดิบส่วนเกินจากเกษตรกรเพื่อบรรเทาปัญหาน้ำนมล้นตลาด
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน อ.ส.ค.ต้องรับภาระน้ำนมดิบส่วนเกินเฉลี่ยถึงวันละ 73 ตัน ซึ่งเกินขีดความสามารถในการบริหารจัดการ ทำให้ผลิตภัณฑ์นมพร้อมดื่มระบายออกไม่ทันและทยอยหมดอายุสะสมอยู่ในคลังสินค้าเป็นจำนวนมหาศาล
ในส่วนของการจำหน่ายนมหมดอายุ ขณะนี้อยู่ระหว่างการแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดราคากลาง ก่อนเสนอให้ผู้อำนวยการ อ.ส.ค.อนุมัติ และประกาศเปิดประมูลผ่านเว็บไซต์ขององค์กร คาดว่าจะเปิดให้ผู้สนใจยื่นข้อเสนอได้ภายในเดือนสิงหาคมนี้
แหล่งข่าวจาก อ.ส.ค.เปิดเผยเพิ่มเติมว่า ก่อนหน้านี้มีแนวคิดกำหนดราคาเปิดประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 5 ล้านบาท แต่หลังจากมีผู้ประกอบการหลายรายสนใจนำนมหมดอายุไปใช้เป็นวัตถุดิบผลิตปุ๋ยและอาหารสัตว์ จึงมีแนวโน้มปรับราคากลางใหม่ให้อยู่ในช่วง 5-10 ล้านบาท โดยได้หารือกับกรมบัญชีกลางแล้ว และเห็นว่าสามารถดำเนินการได้ตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง
นอกจากนี้ อ.ส.ค.ยังมีนมพร้อมดื่มใกล้หมดอายุอีกประมาณ 200,000 หีบต่อเดือน ที่ต้องเร่งระบายผ่านกิจกรรมส่งเสริมการขาย การสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐ และกิจกรรมเพื่อสังคม พร้อมทั้งได้ทำหนังสือถึงกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขอชะลอการรับซื้อน้ำนมดิบส่วนเกิน เพื่อไม่ให้ปริมาณสต็อกเพิ่มขึ้นไปมากกว่านี้
ด้านนายสุกิจ สิงห์กลาง เจ้าของสุกิจฟาร์ม จังหวัดสระบุรี เปิดเผยว่า เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศยังเผชิญปัญหาหนักจากต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะค่าอาหารสัตว์ ขณะที่น้ำนมดิบยังล้นตลาดจนบางส่วนต้องนำไปแปรรูปเป็นอาหารสัตว์เพื่อระบายผลผลิต
ยิ่งไปกว่านั้น การชำระค่าน้ำนมดิบจาก อ.ส.ค.ยังมีความล่าช้า เนื่องจากองค์กรประสบปัญหาสภาพคล่อง ทำให้สหกรณ์หลายแห่งจำเป็นต้องกู้ยืมเงินมาใช้หมุนเวียนเพื่อจ่ายเงินให้สมาชิก
นายสุกิจเสนอให้ภาครัฐเร่งขยายโครงการอาหารเสริม (นม) โรงเรียนให้ครอบคลุมนักเรียนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ส่งเสริมการส่งออกผลิตภัณฑ์นมอย่างจริงจัง ควบคุมต้นทุนการผลิต และเร่งชำระค่าน้ำนมดิบที่ค้างอยู่ เพื่อสร้างเสถียรภาพให้กับอุตสาหกรรมโคนมไทยในระยะยาว
จากปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาด การสะสมนมหมดอายุในคลังสินค้า และปัญหาสภาพคล่องที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม กลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศ ในนามชุมนุมสหกรณ์โคนมแห่งประเทศไทย จำกัด เตรียมนัดชุมนุมบริเวณหน้าทำเนียบรัฐบาลในวันที่ 14 กรกฎาคมนี้ เพื่อยื่น 4 ข้อเรียกร้องต่อนายกรัฐมนตรี และผลักดันให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหาอุตสาหกรรมโคนมไทยทั้งระบบ ก่อนที่วิกฤตครั้งนี้จะลุกลามจนกระทบต่อความอยู่รอดของเกษตรกรทั้งประเทศ