จัดหนักกลางสภา! สว.เปรมศักดิ์เตือนวิทยุชุมชนต้องรอด แต่ความ ‘อิสระ’ ต้องไม่ตาย

“คลื่นเป็นของชาติ แต่อย่าให้เงินซื้อเสียงชุมชน” สว.เปรมศักดิ์ เปิดประเด็นร้อน หนุนวิทยุชุมชนต้องอยู่รอด แต่ต้องไม่ใช่การยอมก้มหัวให้ทุนใหญ่ครอบงำ

เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 ที่รัฐสภา นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สมาชิกวุฒิสภา อภิปรายระหว่างการประชุมวุฒิสภาเพื่อพิจารณาร่างพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ ซึ่งผ่านความเห็นชอบจากสภาผู้แทนราษฎรแล้ว โดยระบุว่า เห็นด้วยกับหลักการช่วยให้วิทยุชุมชนและกิจการกระจายเสียงขนาดเล็กสามารถอยู่รอดได้ เพราะสื่อชุมชนถือเป็นเสียงที่ใกล้ชิดประชาชน ทั้งในด้านข่าวสาร การเตือนภัย และการสะท้อนปัญหาในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม การทำให้ “สถานีอยู่รอด” ต้องไม่แลกกับการทำให้ “ความเป็นอิสระของชุมชนตายลง”

“คลื่นความถี่เป็นทรัพยากรของชาติ แต่เสียงที่อยู่บนคลื่น ต้องไม่กลายเป็นทรัพย์สินของคนที่จ่ายเงินมากที่สุด”

นพ.เปรมศักดิ์ กล่าวว่า ร่างกฎหมายเปิดทางให้กิจการบริการชุมชนมีรายได้จากเงินบริจาค เงินอุดหนุน และ “รายได้ทางอื่น” ที่จำเป็นต่อการบริหารโดยไม่มุ่งหวังกำไร ซึ่งหลักการดังกล่าวสามารถยอมรับได้ แต่คำว่า “รายได้ทางอื่น” ยังเปิดกว้างเกินไป และไม่ชัดเจนว่าเส้นแบ่งระหว่าง “เงินสนับสนุน” กับ “การโฆษณา” อยู่ตรงไหน

หากไม่มีข้อห้ามที่ชัดเจน เงินสนับสนุนอาจกลายเป็นโฆษณาแฝง การซื้อเวลา หรือการจ่ายเงินเพื่อกำหนดทิศทางเนื้อหา จึงควรกำหนดให้ชัดว่า ห้ามผู้สนับสนุนแทรกแซงการบริหารและกองบรรณาธิการ ห้ามจ่ายเงินแลกเนื้อหา และต้องเปิดเผยแหล่งรายได้ โดยเฉพาะผู้สนับสนุนรายใหญ่ ให้ประชาชนตรวจสอบได้

“เราเปิดประตูให้เงินเข้าชุมชนได้ แต่ต้องไม่เปิดประตูให้ทุนเข้ามาครอบงำเสียงของชุมชน”

ส่วนการลดโทษทางปกครองแก่ผู้ประกอบการรายเล็กที่ใช้กำลังส่งไม่เกิน 1 กิโลวัตต์นั้น นพ.เปรมศักดิ์ตั้งข้อสังเกตว่า ไม่ควรใช้ “กำลังส่งของเครื่อง” เป็นตัววัดความหนักเบาของความผิดเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาความเสียหายต่อประชาชน เจตนา ผลประโยชน์ที่ได้รับ ขนาดกิจการ และพฤติการณ์กระทำผิดซ้ำด้วย

ผู้ประกอบการรายเล็กที่ผิดพลาดเพราะไม่เข้าใจกฎควรได้รับการเตือนและโอกาสแก้ไข แต่ผู้ที่จงใจหลอกลวงประชาชนหรือทำผิดซ้ำ ไม่ควรใช้สถานะ “รายเล็ก” เป็นข้ออ้างเพื่อรับโทษเบา

นพ.เปรมศักดิ์ยังเรียกร้องให้ กสทช. มีบทบาทมากกว่าการปล่อยให้วิทยุชุมชนดิ้นรนหารายได้ด้วยตัวเอง โดยควรจัดระบบสนับสนุนที่โปร่งใสและเข้าถึงง่าย ทั้งด้านเงินทุน เทคโนโลยี การพัฒนาบุคลากร การผลิตข่าวท้องถิ่น ระบบเตือนภัย รวมถึงเนื้อหาสำหรับผู้พิการ ผู้สูงอายุ และกลุ่มเปราะบาง

“สื่อชุมชนที่ดีไม่ควรต้องเลือกระหว่างรักษาความเป็นอิสระ กับหาเงินเพื่อให้สถานีเปิดต่อไปได้”

ขณะเดียวกันยังเห็นว่า กฎหมายฉบับนี้ให้ความสำคัญกับโลกสื่อยุคใหม่ไม่มากพอ ทั้งที่ประชาชนจำนวนมากรับชมข่าว ละคร และรายการต่าง ๆ ผ่าน OTT แอปพลิเคชัน และแพลตฟอร์มออนไลน์ จึงควรเร่งกำหนดกรอบกำกับบริการภาพและเสียงผ่านอินเทอร์เน็ตให้ชัด ทั้งเรื่องโฆษณา การร้องเรียน การเยียวยาผู้บริโภค การคุ้มครองเด็กและกลุ่มเปราะบาง ตลอดจนระบบแจ้งเตือนภัยที่เชื่อมถึงประชาชนได้พร้อมกันทั้งวิทยุ โทรทัศน์ และออนไลน์

“กฎหมายที่ดีต้องไม่เพียงแก้ปัญหาของเมื่อวาน แต่ต้องมองเห็นปัญหาของวันพรุ่งนี้”

นพ.เปรมศักดิ์ยังวิจารณ์บทบาท กสทช. ว่า ต้องเปลี่ยนจาก “ผู้ตามแก้ปัญหา” มาเป็น “ผู้ออกแบบอนาคตของระบบสื่อ” โดยเฉพาะในช่วงที่ใบอนุญาตทีวีดิจิทัลกำลังเข้าสู่ปี 2572 และเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

กสทช.ไม่ควรมีบทบาทเพียงออกใบอนุญาต เก็บค่าธรรมเนียม และลงโทษเมื่อเกิดปัญหา แต่ต้องจัดทำโรดแมปล่วงหน้า เปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ สนับสนุนผู้ประกอบการรายเล็ก คุ้มครองผู้บริโภคให้รวดเร็ว และสร้างกติกาที่ทำให้สื่อเก่าและสื่อใหม่แข่งขันกันอย่างเป็นธรรม

นพ.เปรมศักดิ์กล่าวทิ้งท้ายว่า เห็นด้วยกับเจตนารมณ์ของร่างกฎหมาย แต่ไม่ควรแก้เพียงเรื่องรายได้และค่าปรับ เพราะสิ่งที่กฎหมายกำลังกำกับไม่ใช่แค่เสาส่งสัญญาณหรือคลื่นความถี่ แต่คือสิทธิของประชาชนที่จะได้รับข้อมูลข่าวสารที่หลากหลาย เป็นอิสระ และเชื่อถือได้

“ช่วยให้วิทยุชุมชนอยู่รอดได้ แต่ต้องไม่ทำให้เสียงของชุมชนถูกซื้อ ลดโทษให้ผู้ประกอบการรายเล็กได้ แต่ต้องไม่ลดการคุ้มครองประชาชน และให้อำนาจ กสทช.เพิ่มได้ แต่ทุกอำนาจต้องเดินคู่กับความรับผิดชอบ ความโปร่งใส และการทำงานให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง”นพ.เปรมศักดิ์ กล่าว