เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2569 เวลา 17.00 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง ในการพระราชพิธีพืชมงคล พุทธศักราช 2569 ซึ่งเป็นพระราชพิธีสำคัญที่เป็นพิธีสงฆ์ จัดขึ้นเพื่อทำขวัญเมล็ดพันธุ์ข้าวและพืชพันธุ์ต่าง ๆ โดยพระมหากษัตริย์ทรงอธิษฐานเพื่อความงอกงามและอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหารแห่งราชอาณาจักรไทย เนื่องจากข้าวและพืชพันธุ์ธัญญาหารทุกชนิดต่างมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของประชาชน นอกจากนี้ ยังใช้เพื่อเป็นเมล็ดพันธุ์ข้าวสำหรับเพาะปลูกและพระราชทานแก่พสกนิกรและชาวนาทั่วประเทศ เพื่อความเป็นสิริมงคลในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม
โอกาสนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผู้ทำหน้าที่พระยาแรกนา เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทรับพระราชทานน้ำสังข์ ใบมะตูม แล้วทรงเจิมที่หน้าผาก และพระราชทานพระธำมรงค์นพเก้าสำหรับสวมที่นิ้วมือขวา 1 วง สำหรับสวมที่นิ้วมือซ้าย 1 วง และพระแสงปฏักสำหรับใช้ในพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญให้แก่ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จากนั้น ผู้เป็นเทพีคู่หาบทองและเทพีคู่หาบเงิน เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทรับพระราชทานน้ำสังข์ ใบมะตูม และทรงเจิม ตามลำดับ
ทั้งนี้ พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เป็นพระราชพิธีที่จัดขึ้นเพื่อความเป็นสิริมงคลและบำรุงขวัญแก่เกษตรกร โดยกำหนดจัดขึ้นในเดือน 6 หรือเดือนพฤษภาคมของทุกปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับการเริ่มต้นฤดูกาลเพาะปลูก สำหรับ “พระราชพิธีพืชมงคล” เป็นพิธีสงฆ์ที่ประกอบพระราชพิธี ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง โดยจัดขึ้นก่อนที่จะประกอบ “พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ” ซึ่งเป็นพิธีพราหมณ์ ในวันรุ่งขึ้น ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง
เนื่องในวันพืชมงคล พุทธศักราช 2569 นี้ กรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตเชิญเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทานที่ทรงปลูก จำนวน 7 พันธุ์ ได้แก่ พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์ข้าว กข 79 หรือชัยนาท 62 พันธุ์ข้าว กข 85 พันธุ์ข้าว กข 99 หรือหอมคลองหลวง 72 พันธุ์ข้าว กข 109 หรือหอมพัทลุง 72 พันธุ์ข้าวเหนียว กข 6 และพันธุ์ข้าวเหนียว กข 26 หรือเชียงราย 72 จำนวนรวม 2,800 กิโลกรัม เข้าในการพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เพื่อทำขวัญเมล็ดพันธุ์ข้าวและเมล็ดพันธุ์พืชต่าง ๆ ให้ปลอดจากโรค และเจริญงอกงามสมบูรณ์ เพื่อนำไปใช้เป็นเมล็ดพันธุ์ข้าวและเมล็ดพันธุ์พืชสำหรับการเพาะปลูกฤดูกาลใหม่ พร้อมทั้งพระราชทานแก่พสกนิกรและชาวนาทั่วประเทศ นำไปเป็นมิ่งขวัญและเป็นสิริมงคลในการประกอบอาชีพเกษตรกรรมให้เป็นไปตามพระราชประสงค์สืบไป
