สถานการณ์ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกและปัจจัยเสี่ยงด้านภูมิอากาศ กำลังกลายเป็นโจทย์ใหญ่ที่ภาคการเกษตรไทยต้องเผชิญอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ล่าสุด นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ (นบข.) ครั้งที่ 1/2569 ที่ทำเนียบรัฐบาล เพื่อกำหนดทิศทางและมาตรการรับมือความท้าทายที่ส่งผลกระทบต่อระบบการผลิตและการค้าข้าวของประเทศ
นางศุภจี กล่าวว่า ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในภูมิภาคตะวันออกกลางในช่วงที่ผ่านมา ได้สร้างแรงกดดันต่อห่วงโซ่การผลิตทั่วโลกอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะราคาพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตและค่าขนส่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย กระทบโดยตรงต่อเกษตรกรผู้ปลูกข้าวที่ต้องแบกรับภาระต้นทุนที่สูงขึ้น
ขณะเดียวกัน ยังมีอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด คือการคาดการณ์สภาพอากาศในปีนี้ที่มีแนวโน้มได้รับผลกระทบจากปรากฏการณ์เอลนีโญ ซึ่งอาจส่งผลต่อปริมาณน้ำและผลผลิตทางการเกษตรในหลายพื้นที่ กลายเป็นความท้าทายใหม่ที่อาจซ้ำเติมภาคเกษตรและความมั่นคงด้านอาหารของประเทศ
รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ย้ำว่า รัฐบาลตระหนักถึงปัญหาและความเสี่ยงที่เกิดขึ้น จึงจำเป็นต้องทบทวนมาตรการบริหารจัดการข้าวให้สอดคล้องกับสถานการณ์จริง เพื่อให้การแก้ไขปัญหาเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม และครอบคลุมตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่การผลิต การรวบรวมผลผลิต การจำหน่าย ไปจนถึงการทำตลาดทั้งในและต่างประเทศ
สำหรับ แนวทางการดำเนินงานในปีนี้ ที่ประชุมจะยึดหลักสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ การบริหารจัดการราคาข้าวให้อยู่ในระดับเหมาะสมและเป็นธรรมต่อทุกฝ่าย การยกระดับศักยภาพการแข่งขันของข้าวไทยทั้งด้านคุณภาพ มาตรฐาน และระบบโลจิสติกส์ รวมถึงการสร้างเสถียรภาพของตลาดข้าวทั้งภายในประเทศและตลาดส่งออก เพื่อรองรับความผันผวนของเศรษฐกิจโลก
ทั้งนี้ มาตรการต่าง ๆ ที่จะมีการพิจารณาและทบทวนในที่ประชุม จะมุ่งตอบโจทย์ทั้งการดูแลรายได้เกษตรกร การรักษาความสามารถในการแข่งขันของข้าวไทย และการสร้างความมั่นคงให้กับตลาดข้าวไทยในระยะยาว ท่ามกลางความท้าทายที่ถาโถมเข้ามาจากทั้งปัจจัยภายนอกและภายในประเทศ