สว.เปรมศักดิ์ จี้อีอีซีตอบปมสุขภาพ-มลพิษ ถามคนพื้นที่ได้ประโยชน์จริงหรือไม่

“หมอเปรม” ตั้งคำถามกลางวุฒิสภา อีอีซีเติบโตแล้วประชาชนอยู่ดีขึ้นจริงหรือไม่ ทวงความรับผิดชอบขยะ–กากอุตสาหกรรม จี้เปิดข้อมูลมลพิษ–จัดสรรน้ำ พร้อมเสนอ 5 แนวทางพัฒนาเศรษฐกิจควบคู่คุณภาพชีวิต

เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ที่รัฐสภา นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สมาชิกวุฒิสภา ได้อภิปรายในการพิจารณารายงานประจำปี 2567 และรายงานประจำปี 2568 ของสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) โดยตั้งข้อสังเกตถึงการขับเคลื่อนเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรืออีอีซี ที่เกิดผลกระทบด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อม อาชีพ และสิทธิชุมชน พร้อมเรียกร้องให้การพัฒนาอีอีซีวัดความสำเร็จจากคุณภาพชีวิตประชาชนควบคู่กับตัวเลขเศรษฐกิจ

นพ.เปรมศักดิ์ กล่าวว่า หลังรับฟังคำชี้แจงของนายจุฬา สุขมานพ เลขาธิการสกพอ. ต้องการสอบถามความคืบหน้าโครงการโรงพยาบาลปลวกแดง 2 ว่า ปัญหาและข้อขัดแย้งที่มีมาแต่เดิมได้รับการคลี่คลายแล้วหรือไม่ และจะเปิดให้บริการประชาชนได้เมื่อใด เนื่องจากเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านสาธารณสุขที่คนในพื้นที่รอคอย ประชาชนจำนวนมากที่ย้ายเข้าไปทำงานในพื้นที่อุตสาหกรรมเป็นแรงงานจากภาคอีสาน ต่างหวังสร้างรายได้เพื่อนำกลับไปพัฒนาชีวิตและครอบครัวที่บ้านเกิด แต่การเติบโตของอุตสาหกรรมมีต้นทุนที่ต้องคำนึงถึง ทั้งความเจ็บป่วยและปัญหาสุขภาพ จึงต้องมีโรงพยาบาลที่พร้อมรองรับอย่างเพียงพอ

นพ.เปรมศักดิ์ ระบุว่า ช่วงปี 2566–2567 ที่ตนไปทำงานในพื้นที่บ่อวิน ปัญหาเกี่ยวกับโครงการโรงพยาบาลดังกล่าวยังค้างคาอยู่ จึงต้องการคำตอบว่า สกพอ. ได้เข้าไปช่วยคลี่คลายอุปสรรคจนสามารถเดินหน้าดำเนินการได้มากน้อยเพียงใด สำหรับผลกระทบด้านสุขภาพ ขอตั้งข้อสังเกตว่า แม้มีกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องอยู่หลายฉบับ แต่ยังมีปัญหาการละเมิด จึงขอให้ชี้แจงแนวทางจัดการขยะ กากอุตสาหกรรม และมลพิษที่อาจกระทบต่อประชาชน โดยเฉพาะความกังวลเรื่องโรคมะเร็งและผลกระทบจากสารเคมีต่อเด็ก เพราะประชาชนที่นั่นเขาไม่ต้องการจะเป็นหมู่บ้านแห่งโรคมะเร็ง

“การขับเคลื่อนอีอีซีให้ความสำคัญกับความเสี่ยงด้านสุขภาพมากเพียงใด หรือมุ่งนำเสนอเพียงตัวเลขความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ผมเห็นด้วยกับการเติบโตของอีอีซี แต่ต้องตอบให้ได้ว่า คนไทยและประชาชนในพื้นที่ได้รับโอกาสอย่างแท้จริงหรือไม่ ทั้งการมีงานทำ รายได้ และการพัฒนาอาชีพ ผมกังวลต่อการแข่งขันจากทุนต่างชาติ โดยเฉพาะทุนจีน ว่าจะกระทบโอกาสประกอบอาชีพของคนไทย ทางรัฐบาลมีมาตรการดูแลเรื่องนี้เพียงใด”นพ.เปรมศักดิ์กล่าว

ทั้งนี้ พื้นที่อีอีซีมีทั้งชุมชนเกษตรกรรมและชุมชนชายฝั่งที่ประกอบอาชีพประมงมาแต่ดั้งเดิม การพัฒนาจึงต้องคำนึงถึงอนาคตของอาชีพเหล่านี้ด้วย รวมถึงต้องเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ตั้งแต่ขั้นตอนกำหนดโครงการ รับรู้ผลกระทบ และร่วมพิจารณาทางเลือกที่เกี่ยวข้องกับชีวิตของตนเอง

นพ.เปรมศักดิ์ ยกกรณีขยะและเศษโฟมทะลักเข้าบ้านเรือนในพื้นที่ตำบลบ่อวิน อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ว่า เป็นตัวอย่างที่สะท้อนคำถามต่อการเตรียมมาตรการป้องกันและการกำกับดูแลกิจการใกล้ชุมชน แม้ไม่อาจป้องกันปัญหาได้ทุกจุด แต่เมื่อประชาชนได้รับผลกระทบ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องแสดงให้เห็นว่าได้เข้าไปแก้ไขอย่างไร ส่วนโครงการพัฒนาท่าเรือแหลมฉบัง ระยะที่ 3 ซึ่งมีการจ่ายเงินชดเชยเยียวยากลุ่มประมงและผู้เพาะเลี้ยงหอย 380 ราย วงเงินประมาณ 202 ล้านบาทนั้น หลังจ่ายเงินแล้วได้ติดตามหรือไม่ว่า ผู้ได้รับผลกระทบสามารถฟื้นฟูอาชีพและกลับมามีรายได้ที่มั่นคงต่อเนื่องแล้วหรือยัง การเยียวยาจึงไม่ควรถือว่าสิ้นสุดเพียงการจ่ายเงิน แต่ต้องตอบให้ได้ว่าชีวิตและอาชีพของประชาชนได้รับการฟื้นฟูจริงหรือไม่

นพ.เปรมศักดิ์ แสดงความกังวลคือการบริหารจัดการน้ำ โดยยกกรณีโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี ซึ่งมีประชาชนคัดค้านและเดินทางมาร่วมชุมนุมบริเวณทำเนียบรัฐบาล กับกลุ่มที่นำโดยกำนันมะโน เครือแก้ว พร้อมสอบถามว่า การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อรองรับอีอีซีได้เตรียมรับมือผลกระทบต่อชาวไร่ชาวสวนไว้อย่างไร หากเกิดภาวะน้ำไม่เพียงพอ จะจัดสรรให้ประชาชนและภาคเกษตรก่อน หรือให้ภาคอุตสาหกรรมก่อน และใครจะรับผิดชอบหากเกษตรกรได้รับความเสียหาย จึงเสนอให้เปิดเผยข้อมูลและหลักเกณฑ์การจัดสรรน้ำอย่างชัดเจน ควบคู่กับการคุ้มครองระบบนิเวศในพื้นที่

สำหรับ ข้อเสนอขยายพื้นที่อีอีซีไปยังจังหวัดปราจีนบุรี นพ.เปรมศักดิ์ กล่าวว่า อีอีซีครอบคลุมจังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยอง ส่วนการขยายไปยังพื้นที่ใหม่ต้องรับฟังข้อกังวลของประชาชนอย่างจริงจัง โดยเฉพาะปราจีนบุรีซึ่งมีผู้ร่วมลงชื่อคัดค้าน 11,207 รายชื่อแล้ว หากการขยายพื้นที่จะทำให้ประชาชนมีชีวิตที่ดีขึ้น เหตุใดจึงมีผู้คัดค้านจำนวนมาก จึงขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตอบข้อกังวลเรื่องมลพิษ ที่ดินทำกิน ความชัดเจนของข้อมูล และกระบวนการมีส่วนร่วมให้กระจ่างขอเรียกร้องให้รับฟังเสียงประชาชนก่อนตัดสินใจ เพื่อป้องกันไม่ให้ปัญหาลุกลาม

นพ.เปรมศักดิ์ เสนอแนวทางให้อีอีซีเติบโตไปพร้อมกับประชาชน 5 ประการ ได้แก่

  1. เปิดเผยข้อมูลมลพิษ ระบุจุดเสี่ยง ผู้รับผิดชอบ และกรอบเวลาแก้ไขให้ประชาชนตรวจสอบได้
  2. ประเมินผลกระทบสะสมอย่างรอบด้าน ทั้งน้ำ อากาศ ขยะ และสุขภาพ โดยพิจารณาความเชื่อมโยงของปัญหาร่วมกัน
  3. ให้ประชาชนมีส่วนร่วมตัดสินใจ เปิดเผยผลการศึกษาและทางเลือกในการพัฒนาอย่างครบถ้วน
  4. ให้ผู้ก่อมลพิษรับผิดชอบ ทั้งการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมและเยียวยาผู้เสียหายอย่างทันท่วงที
  5. วัดความสำเร็จด้วยคุณภาพชีวิต ทั้งสุขภาพ รายได้ที่มั่นคง ความปลอดภัยของน้ำและอากาศ รวมถึงการแก้ไขข้อร้องเรียนของประชาชน

นพ.เปรมศักดิ์ ย้ำว่า การพัฒนาที่ดีต้องทำให้พื้นที่น่าอยู่และประชาชนมีชีวิตที่ดีขึ้น จึงขอให้เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกและคณะ นำข้อห่วงใยเหล่านี้ไปดำเนินการ เพื่อให้ผู้คนมีความสุขในการใช้ชีวิตอยู่ในภูมิลำเนาของตนเอง