
เวทีไทย–จีนที่มหาวิทยาลัยเกริกชูโจทย์ยกระดับการค้าและการลงทุน พร้อมผลักดันให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี พัฒนาคนไทย และเปิดทางให้ SME เข้าถึงตลาดจีน
ที่ศูนย์ประชุมวิชาการนานาชาติ มหาวิทยาลัยเกริก คณะกรรมาธิการการต่างประเทศ วุฒิสภา ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกริก และคณะอนุกรรมการเสริมสร้าง ขับเคลื่อนและติดตามการดำเนินงานด้านการวิจัยและพัฒนา จัดเสวนาวิชาการหัวข้อ “ไทย–จีน : ความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน เทคโนโลยีและนวัตกรรม สู่เศรษฐกิจสมดุลและคุณภาพชีวิตประชาชนที่ยั่งยืน” โดยมี นายบุญส่ง น้อยโสภณ รองประธานวุฒิสภา คนที่สอง เป็นประธานเปิดงาน และ รศ.ดร.พรรพรรณ จันทรานนท์ กล่าวรายงาน ทั้งนี้ มีผู้แทนหน่วยงาน นักวิชาการ ผู้ประกอบการ และประชาชนเข้าร่วมงาน

นายหวัง ไห่กวง รองประธานและเลขาธิการสมาคมการค้าวิสาหกิจจีนในประเทศไทย กล่าวปาฐกถาพิเศษเรื่อง “กระชับความร่วมมือทางเศรษฐกิจการค้าและการบูรณาการด้านนวัตกรรม เพื่อร่วมส่งเสริมการพัฒนาไทย–จีนอย่างยั่งยืนและมีคุณภาพสูง” โดยระบุว่า ปีนี้เป็นจุดเริ่มต้นของ “50 ปีทองระยะที่สอง” ของความสัมพันธ์ไทย–จีน ซึ่งเปิดโอกาสให้ทั้งสองประเทศขยายความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน โครงสร้างพื้นฐาน พลังงานใหม่ ปัญญาประดิษฐ์ การศึกษา และการเกษตร
นายหวังเสนอให้ไทยและจีนยกระดับคุณภาพการค้าและการลงทุน โดยไม่พิจารณาเพียงมูลค่าหรือขนาดโครงการ แต่ต้องคำนึงด้วยว่าโครงการนำเทคโนโลยี งานทักษะ และอุตสาหกรรมสนับสนุนเข้ามาสร้างประโยชน์ในไทยหรือไม่ พร้อมสนับสนุนการแบ่งปันข้อมูลตลาด เชื่อมโยงระบบทดสอบและรับรองมาตรฐาน ลดอุปสรรคทางการค้า และส่งเสริมการลงทุนระยะยาว การผลิตในประเทศ ตลอดจนความร่วมมือในห่วงโซ่อุปทาน

นายหวัง ระบุว่า การค้าไทย–จีนมีมูลค่าเกิน 100,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีต่อเนื่องมา 5 ปี และในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 เติบโต 29.8% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยไทยมีฐานอุตสาหกรรมและทำเลเชื่อมโยงภูมิภาค ส่วนจีนมีเครือข่ายอุตสาหกรรมและตลาดขนาดใหญ่ ทั้งสองฝ่ายจึงควรสร้างโอกาสให้ผู้ผลิตไทย โดยเฉพาะ SME และธุรกิจบริการ เติบโตควบคู่กับการลงทุนด้านเทคโนโลยี
นายหวังกล่าวด้วยว่า จีนมีประสบการณ์ด้านยานยนต์ไฟฟ้า เทคโนโลยีดิจิทัล และการผลิตอัจฉริยะ ขณะที่ไทยมีฐานการผลิตและตลาดในภูมิภาค ความร่วมมือจึงควรช่วยให้ไทยพัฒนาทักษะและสร้างนวัตกรรมของตนเอง ไม่ใช่เพียงนำเข้าเครื่องจักรและอุปกรณ์ โดยเสนอให้ภาคธุรกิจ มหาวิทยาลัย และวิทยาลัยอาชีวศึกษาร่วมกันจัดการฝึกงาน ฝึกปฏิบัติ และผลักดันงานวิจัยไปใช้จริง

ทั้งนี้ สมาคมการค้าวิสาหกิจจีนในประเทศไทยได้นำบริษัทจีนเกือบ 100 แห่งไปเชื่อมโยงกับมหาวิทยาลัยไทย ผ่านการนำเสนอข้อมูลบริษัท การหารือ และการรับสมัครบุคลากรด้านโครงสร้างพื้นฐาน พร้อมเสนอให้ไทย–จีนร่วมพัฒนาการเชื่อมโยงท่าเรือ ถนน และระบบราง รวมถึงเส้นทางรถไฟจีน–ลาว–ไทย และความร่วมมือด้านโลจิสติกส์ข้ามพรมแดน ศุลกากร และมาตรฐาน เพื่อเพิ่มโอกาสให้สินค้าเกษตรและอาหารท้องถิ่นของไทยเข้าสู่ตลาดต่างประเทศได้มากขึ้น โดยย้ำว่าการพัฒนาที่ยั่งยืนต้องคำนึงถึงงาน การศึกษา สิ่งแวดล้อม และชุมชน ขณะเดียวกันผู้ประกอบการไทยต้องเข้าใจตลาดจีนและเลือกช่องทางจำหน่ายให้เหมาะสม
ด้านนายหลี เผย รองประธานสถาบันเศรษฐกิจและการลงทุนไทย–จีน (TCEII) บรรยายพิเศษเรื่อง “ตลาดจีนยุคใหม่ : โอกาส กลยุทธ์ และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ธุรกิจไทยผ่าน E-commerce” โดยชี้ว่า แม้จีนมีประชากรราว 1,400 ล้านคน แต่ผู้ประกอบการไทยไม่ควรมองจีนเป็นตลาดเดียว เพราะแต่ละพื้นที่มีพฤติกรรมและความต้องการแตกต่างกัน
นายหลียกตัวอย่างซอสต้มยำกุ้งว่า ผู้ประกอบการควรคิดถึงคำถามที่ผู้บริโภคจีนอาจมี เช่น ซอสหนึ่งซองทำอาหารได้กี่คน ต้องซื้อวัตถุดิบอะไรเพิ่ม ระดับความเผ็ดเหมาะกับผู้บริโภคหรือไม่ และข้อมูลบนบรรจุภัณฑ์ช่วยให้เข้าใจวิธีใช้ได้ชัดเจนเพียงใด การทำตลาดจึงต้องปรับทั้งสินค้า ภาษา และบรรจุภัณฑ์ให้เหมาะกับผู้บริโภคเป้าหมาย รวมถึงพิจารณาขนาดสินค้าให้สอดคล้องกับพฤติกรรมคนรุ่นใหม่ที่ซื้อบ่อยขึ้นแต่ซื้อครั้งละน้อยลง และครอบครัวที่มีขนาดเล็กลง

สำหรับช่องทางออนไลน์ นายหลีระบุว่า Tmall และ JD เหมาะกับสินค้าที่ผู้บริโภครู้จักและค้นหาโดยตรง ส่วน Douyin หรือ TikTok จีน เหมาะกับการสร้างเนื้อหาแนะนำสินค้าใหม่ ขณะที่ Xiaohongshu หรือ RedNote เหมาะกับการรีวิวและการบอกต่อ ผู้ประกอบการไม่จำเป็นต้องเปิดขายทุกช่องทางพร้อมกัน แต่ควรเลือกให้เหมาะกับสินค้าและทดลองตลาดก่อน
นายหลียังอธิบายรูปแบบการนำสินค้าเข้าสู่จีน 3 แนวทาง ได้แก่ ส่งตรงจากไทยถึงผู้บริโภค เก็บสินค้าในคลังเขตปลอดอากร และนำเข้าแบบการค้าปกติ ซึ่งแต่ละรูปแบบมีต้นทุน ระยะเวลา ภาษี และความเสี่ยงแตกต่างกัน พร้อมแนะนำให้ SME เริ่มจาก Cross-border E-commerce ทดลองในเมืองใดเมืองหนึ่งก่อน แล้วจึงขยายเมื่อเห็นว่าสินค้าตอบโจทย์ตลาด
นอกจากนี้ ผู้ประกอบการควรศึกษากฎหมายอาหาร ฉลาก และบรรจุภัณฑ์ของจีนล่วงหน้า และคำนวณต้นทุนให้ครบถ้วน ตั้งแต่ค่าขนส่ง คลังสินค้า ค่าจัดเตรียมสินค้า ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม ค่าการตลาด ค่า Affiliate ค่าโฆษณา ไปจนถึงต้นทุนจากการคืนสินค้าและสินค้าชำรุด ไม่ควรประเมินกำไรจากการนำราคาขายหักเพียงต้นทุนสินค้า

จากนั้นเป็นเวทีเสวนาวิชาการ มีผู้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ได้แก่ ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน ดร.วิฑูรย์ สิมะโชคดี อดีตปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม รศ.แล ดิลกวิทยรัตน์ สมาชิกวุฒิสภาและผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์แรงงาน และ Dr. Luo Yong รองอธิการบดีฝ่ายความสัมพันธ์ประเทศจีน มหาวิทยาลัยเกริก โดยมี ผศ.ดร.บุญอยู่ ขอพรประเสริฐ และ ดร.ดรุณวรรณ ชาญพิพัฒนชัย เป็นผู้ดำเนินรายการ
วงเสวนาเน้น 4 มิติ ได้แก่ การค้า การลงทุน เทคโนโลยี และนวัตกรรม โดยมุ่งให้ความร่วมมือไทย–จีนเกิดผลเป็นรูปธรรม ไม่จำกัดอยู่ที่การเพิ่มมูลค่าการค้าและการลงทุน แต่ต้องนำองค์ความรู้และนวัตกรรมมาสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ พัฒนาผู้ประกอบการ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และกระจายประโยชน์จากการเติบโตให้ทั่วถึง
ระหว่างการเสวนา น.ส.กฤตติยา โพธิ์รัศมี คณะอนุกรรมาธิการฯ ตั้งคำถามว่าไทยจะทำอย่างไรให้การลงทุนจากต่างชาติถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีสู่คนไทยอย่างแท้จริง โดยยกตัวอย่างสถาบันเทคโนโลยีไทย–ญี่ปุ่นและไทย–เยอรมัน ซึ่งเป็นกลไกเชื่อมการพัฒนาบุคลากรกับภาคอุตสาหกรรม พร้อมสอบถามถึงความเป็นไปได้ในการจัดตั้งสถาบันไทย–จีน หรือสถาบันเทคโนโลยีไทย–จีน
ผู้ร่วมเสวนาให้ความเห็นว่า แม้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) มีเงื่อนไขเกี่ยวกับการถ่ายทอดเทคโนโลยี แต่ควรพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลให้การถ่ายทอดไม่จำกัดอยู่เฉพาะในโรงงานหรือบริษัทใดบริษัทหนึ่ง หากต้องขยายผลไปถึงแรงงานไทย ธุรกิจขนาดเล็ก และอุตสาหกรรมในวงกว้าง โดยยกตัวอย่างจีนที่กำหนดเงื่อนไขการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการสร้างห่วงโซ่อุปทานควบคู่กับสิทธิประโยชน์การลงทุน พร้อมย้ำว่าไทยต้องเตรียมคนให้พร้อมผ่านการศึกษา อาชีวศึกษา การฝึกงาน และความร่วมมือระหว่างภาครัฐ สถานศึกษา และเอกชน

ช่วงปิดงาน นายชิบ จิตนิยม ประธานคณะอนุกรรมการเสริมสร้าง ขับเคลื่อนและติดตามการดำเนินงานด้านการวิจัยและพัฒนา กล่าวว่า ข้อเสนอจากเวทีจะนำไปประกอบการจัดทำสมุดปกขาว (White Paper) ว่าด้วยแนวทางลดการขาดดุลการค้าระหว่างไทยกับจีน โดยย้ำว่าเป้าหมายไม่ใช่ทำให้ไทยต้องได้ดุลการค้ากับจีนทั้งหมด แต่ต้องวิเคราะห์สาเหตุของการขาดดุลที่อยู่ในระดับสูง และหาแนวทางเพิ่มการส่งออกสินค้าไทยที่ตลาดจีนต้องการ
นายชิบระบุว่า ปีที่ผ่านมาไทยขาดดุลการค้ากับจีนประมาณ 2.23 ล้านล้านบาท ส่วนช่วง 10 เดือนของปีนี้ขาดดุลแล้วประมาณ 2.03 ล้านล้านบาท อย่างไรก็ตาม ตัวเลขจากกระทรวงพาณิชย์กับข้อมูลที่เผยแพร่บนเว็บไซต์อาจแตกต่างกัน จึงต้องตรวจสอบกับแหล่งข้อมูลทางการอีกครั้ง เขายังกล่าวถึงข้อมูลว่าจีนเกินดุลการค้าราว 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วง 10 เดือนที่ผ่านมา ซึ่งสะท้อนความไม่สมดุลทางการค้าที่หลายประเทศกำลังจับตา

นายชิบกล่าวเพิ่มเติมว่า จากคำตอบของเอกอัครราชทูตจีนต่อประเด็นดังกล่าว จีนไม่ได้มีเจตนาเอาเปรียบไทย แต่ยังมองไม่เห็นสินค้าจากไทยที่นำเข้าได้มากนัก นอกจากผัก ผลไม้ และทุเรียน จึงเป็นโจทย์ให้ไทยเร่งพัฒนาคุณภาพสินค้า คุณภาพคน ระบบการศึกษา และทักษะแรงงาน ให้ตอบสนองความต้องการของตลาดจีนมากขึ้น
ข้อเสนอสำคัญอีกประการคือการผลักดันให้จัดตั้ง สถาบันเทคโนโลยีไทย–จีน อย่างเป็นรูปธรรม โดยใช้สถาบันเทคโนโลยีไทย–ญี่ปุ่นและไทย–เยอรมันเป็นต้นแบบ เพื่อเชื่อมมหาวิทยาลัย ภาคอุตสาหกรรม หน่วยงานรัฐ และบริษัทจีน ให้ร่วมพัฒนาบุคลากร วิจัยและพัฒนา จัดการฝึกงาน และสร้างหลักสูตรที่ตรงกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ควบคู่กับการติดตามผลการถ่ายทอดเทคโนโลยีอย่างเป็นระบบ

นายชิบระบุว่า หากดำเนินการได้จริง กลไกดังกล่าวจะช่วยเพิ่มทักษะแรงงานและศักยภาพผู้ประกอบการไทย ยกระดับการผลิตสินค้าและบริการที่ตลาดจีนต้องการ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจไทยในระยะยาว เพื่อให้ความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการลงทุนระหว่างไทยกับจีนเกิดประโยชน์ร่วมกัน

