
นายกรัฐมนตรีเรียกประชุม บกปภ.ช. สั่ง 8 มาตรการรับมือสารปนเปื้อนในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ครอบคลุมตั้งแต่ตรวจน้ำและพืชผล ไปจนถึงดูแลสุขภาพประชาชน
เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 เวลา 11.00 น. ที่ตึกภักดีบดินทร์ ทำเนียบรัฐบาล นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ในฐานะผู้บัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ เป็นประธานการประชุมกองบัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (บกปภ.ช.) เพื่อติดตามสถานการณ์และเร่งหาแนวทางจัดการสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ โดยเฉพาะแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ซึ่งมีรายงานการตรวจพบสารหนู

ที่ประชุมมีรองนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี ปลัดกระทรวง อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย ตลอดจนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม ทั้งในสถานที่ประชุมและผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์
นายอนุทินกล่าวว่า รัฐบาลติดตามปัญหานี้อย่างใกล้ชิด และได้มอบหมายหน่วยงานลงพื้นที่เพื่อเร่งบรรเทาความเดือดร้อนและดูแลสุขภาพประชาชน โดยระหว่างเข้าร่วมการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค ครั้งที่ 33 ที่สาธารณรัฐประชาชนจีน ได้หารือกับนายสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน เรื่องมลพิษทางน้ำข้ามพรมแดน ซึ่งฝ่ายจีนยืนยันพร้อมร่วมมือกับไทยและสนับสนุนด้านเทคนิค ทั้งการตรวจสอบ ติดตาม และแก้ปัญหาคุณภาพน้ำอย่างเป็นระบบ

รัฐบาลเตรียมนำประเด็นดังกล่าวหารือในกรอบความร่วมมือแม่โขง–ล้านช้าง และกรอบยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางเศรษฐกิจอิรวดี–เจ้าพระยา–แม่โขง (ACMECS) เพื่อประสานความร่วมมือระดับภูมิภาคในการตรวจสอบแหล่งกำเนิดและแก้ปัญหามลพิษข้ามพรมแดน
นายกรัฐมนตรีมอบหมายผู้รับผิดชอบกำกับการแก้ปัญหาในระดับพื้นที่ ได้แก่ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี ดูแลภาคเหนือ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี ดูแลภาคกลาง และนายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดูแลภาคตะวันออก พร้อมสั่งให้หน่วยงานเร่งติดตั้งสถานีตรวจสอบสารปนเปื้อน และทดลองแนวทางกำจัดสารปนเปื้อนในรูปแบบพื้นที่นำร่อง หรือแซนด์บ็อกซ์ ก่อนพิจารณาขยายผล

เปิด 8 มาตรการ ตั้งแต่ตรวจสารเคมีถึงจัดหาน้ำสะอาด
นายอนุทินกำชับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องขับเคลื่อน 8 มาตรการหลัก ได้แก่
- ปราบปรามสารเคมีผิดกฎหมาย บูรณาการตรวจสอบการลักลอบนำเข้า ครอบครอง และขนส่งวัตถุอันตรายหรือสารเคมีที่อาจเกี่ยวข้องกับการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ
- ตรวจคุณภาพแหล่งน้ำ ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นหน่วยงานหลัก กำหนดมาตรฐานและวิธีตรวจ พร้อมจัดทำแผนที่แสดงพื้นที่ที่พบและไม่พบการปนเปื้อน โดยมีหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์ มหาดไทย และสาธารณสุขสนับสนุน
- ตรวจผลผลิตทางการเกษตร ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำหนดมาตรฐานและตรวจสอบ พร้อมแยกข้อมูลพื้นที่ที่พบและไม่พบสารปนเปื้อน โดยมีหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์และสาธารณสุขร่วมสนับสนุน
- ดูแลสุขภาพประชาชน ให้กระทรวงสาธารณสุขจัดเจ้าหน้าที่ตรวจสุขภาพประชาชนในพื้นที่เสี่ยง พร้อมให้คำแนะนำในการปฏิบัติตนอย่างปลอดภัย
- จัดหาน้ำสะอาดทดแทน ให้กระทรวงมหาดไทยประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหาแหล่งน้ำสะอาด ระยะเร่งด่วนให้จัดจุดแจกจ่ายน้ำหรือสนับสนุนรถผลิตน้ำดื่ม เพื่อให้ประชาชนมีน้ำกินน้ำใช้ต่อเนื่อง
- สร้างความมั่นใจด้านผลผลิตและช่วยเหลือเกษตรกร หากพื้นที่ใดตรวจพบการปนเปื้อน ให้พิจารณางดทำการเกษตรและฟื้นฟูตามหลักวิชาการ พร้อมช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบ และสื่อสารขอบเขตพื้นที่อย่างชัดเจน ไม่เหมารวมทั้งจังหวัด
- จัดข้อมูลและรายงานสถานการณ์ให้เป็นเอกภาพ ให้กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยร่วมกับกรมประชาสัมพันธ์เป็นหน่วยงานหลัก รวบรวมข้อมูลคุณภาพน้ำ ผลผลิตทางการเกษตร และผลกระทบต่อประชาชน โดยกำหนดผู้รับผิดชอบและรอบเวลารายงานที่ชัดเจน
- ประสานความร่วมมือระหว่างประเทศ ให้กระทรวงการต่างประเทศร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมใช้กลไกระหว่างประเทศ ตรวจสอบแหล่งกำเนิด แลกเปลี่ยนข้อมูลคุณภาพน้ำ และร่วมกำหนดมาตรการแก้ไขที่ต้นเหตุ รวมถึงติดตามป้องกันปัญหาข้ามพรมแดนต่อเนื่อง
นายอนุทินย้ำว่า การแก้ปัญหาต้องครอบคลุมทั้งระยะเร่งด่วน ระยะกลาง และระยะยาว ไม่ว่าต้นเหตุจะเกิดในประเทศหรือนอกประเทศ พร้อมกำชับให้ทุกหน่วยงานสื่อสารข้อมูลที่ถูกต้องแก่ประชาชน และเร่งดำเนินงานไม่ให้กระทบต่อสุขภาพของประชาชน

เตรียมคุมสารเคมี-ประกาศเขตควบคุมมลพิษ
ด้าน ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี ระบุว่ามีแนวทางดำเนินการเพิ่มเติม 3 ด้าน ได้แก่ ใช้กลไกที่เกี่ยวข้องพิจารณาระงับการส่งออกและการนำผ่านสารเคมีตั้งต้นที่ใช้ในอุตสาหกรรมแร่หายาก หรือแรร์เอิร์ธ โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ เตรียมประกาศเขตควบคุมมลพิษตั้งแต่วันที่ 2 ธันวาคม 2569 เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่เกษตรกรและนักท่องเที่ยว และทดลองแนวทางฟื้นฟูแหล่งน้ำในพื้นที่นำร่อง ก่อนประเมินผลและขยายการดำเนินงาน
นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวถึงการผลิตน้ำประปาว่า การประปาส่วนภูมิภาคยืนยันว่าคุณภาพน้ำที่ผลิตในพื้นที่บริการเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน พร้อมติดตามคุณภาพอย่างต่อเนื่อง และมีแผนระยะยาวศึกษาการเปลี่ยนแหล่งน้ำดิบจากแม่น้ำสายไปใช้แม่น้ำลาว

ส่วนระบบประปาหมู่บ้านขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งใช้น้ำจากประปาภูเขา แหล่งน้ำผิวดิน และน้ำใต้ดิน กำลังรวบรวมตัวอย่างส่งตรวจด้วยเครื่องมือมาตรฐานของการประปานครหลวง เพื่อนำผลไปใช้พิจารณาพื้นที่ติดตั้งเครื่องกรองน้ำ
ขณะที่นายนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กล่าวว่า ปภ.ประสานงานกับจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิด โดยมอบหมายศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เขต 15 เชียงราย สนับสนุนเครื่องจักรกลสำหรับวางระบบท่อลำเลียงน้ำฉุกเฉิน พร้อมสำรวจแหล่งน้ำผิวดินเพื่อใช้เป็นแหล่งน้ำดิบสำรอง เป้าหมายคือป้องกันการขาดแคลนน้ำสะอาดและลดผลกระทบต่อประชาชนในพื้นที่เสี่ยง
ก่อนปิดประชุม นายกรัฐมนตรีกำชับให้ทุกหน่วยงานดำเนินมาตรการอย่างบูรณาการ ครอบคลุมประเด็นสิ่งแวดล้อม สุขภาพ การเกษตร การสื่อสาร และความร่วมมือระหว่างประเทศ พร้อมติดตามผลการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง


