ลุยตรวจน้ำกก–น้ำสาย 333 จุด กางแผนที่ 3 สี คุมเข้มพื้นที่เสี่ยง

รัฐบาลเร่งตรวจโลหะหนักตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ใช้ข้อมูลพิกัด GPS วางแผนช่วยเกษตรกร หากพบพื้นที่สีแดงเตรียมคุมผลผลิต จัดหาแหล่งน้ำสำรอง และส่งเสริมพืชทางเลือก

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ร้อยเอกหญิงภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยความคืบหน้าการรับมือสถานการณ์คุณภาพน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำกกและลุ่มน้ำสายว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์สั่งการให้หน่วยงานในสังกัดบูรณาการกำลังลงพื้นที่ ตรวจสอบการปนเปื้อนโลหะหนักตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อประเมินความเสี่ยงและสร้างความเชื่อมั่นต่อความปลอดภัยของอาหารและผลผลิตทางการเกษตร

การตรวจเชิงรุกมีกำหนดระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายนนี้ โดยตั้งเป้าเก็บตัวอย่างในพื้นที่รวม 333 จุด แบ่งเป็นตัวอย่างดินและน้ำจากแปลงเพาะปลูกของเกษตรกร 250 ตัวอย่าง ซึ่งกรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร และกรมพัฒนาที่ดินจะร่วมดำเนินการ ส่วนกรมชลประทานจะเก็บตัวอย่างน้ำจากแหล่งน้ำชลประทาน 83 จุด

นอกจากนี้ กรมประมงจะตรวจสอบพื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ขณะที่กรมปศุสัตว์จะตรวจวิเคราะห์โลหะหนักในปศุสัตว์ที่เลี้ยงอยู่ในพื้นที่เสี่ยง

ตัวอย่างที่เก็บได้จะส่งเข้าห้องปฏิบัติการของกรมพัฒนาที่ดิน กรมวิชาการเกษตร และกรมการข้าว ภายในวันที่ 27 พฤศจิกายน โดยคาดว่าจะทราบผลวิเคราะห์ภายใน 1–2 สัปดาห์ ขณะเดียวกัน กรมพัฒนาที่ดินจะกำหนดรูปแบบบันทึกข้อมูลพร้อมพิกัด GPS เพื่อนำเข้าสู่ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หรือ GIS ผ่านแอปพลิเคชัน Agri-Map และจัดทำแผนที่เฝ้าระวังพื้นที่ แบ่งระดับความรุนแรงเป็นสีเขียว สีเหลือง และสีแดง

ข้อมูลจากแผนที่จะใช้ประกอบการออกมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรให้เหมาะกับระดับความเสี่ยง หากพบพื้นที่วิกฤตระดับสีแดง กระทรวงเกษตรฯ เตรียมแนวทางรับมือ 3 ระยะ

ระยะเร่งด่วน จะควบคุมผลผลิตอย่างเข้มงวด พร้อมออกใบรับรองให้ผลผลิตที่ผ่านเกณฑ์ความปลอดภัย เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค และใช้เป็นข้อมูลประกอบการรับซื้อและจำหน่าย รวมถึงเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะอย่างโปร่งใส

ระยะกลาง มุ่งจัดหาแหล่งน้ำสำรอง หากเกษตรกรไม่สามารถใช้น้ำจากแหล่งเดิมได้ กรมพัฒนาที่ดินพร้อมสนับสนุนงบประมาณและเครื่องจักรเพื่อจัดทำ “บ่อจิ๋ว” สำหรับกักเก็บน้ำไว้ใช้ในไร่นา

ระยะยาว จะส่งเสริมให้เกษตรกรปรับไปปลูกพืชเศรษฐกิจทางเลือกที่เหมาะกับสภาพพื้นที่และคำนึงถึงความปลอดภัย เช่น ยางพารา ไม้ดอกไม้ประดับ และไม้ยืนต้นเศรษฐกิจชนิดอื่น ควบคู่กับการถ่ายทอดเทคโนโลยีฟื้นฟูและบำรุงดิน