
“เจ้าคุณอารยวังโส” แสดงธรรมเตือนนักปกครองอย่าตกใต้อำนาจอารมณ์ ชี้การทำบุญต้องเข้าใจธรรม ไม่หลงแข่งยอดเงิน พร้อมน้อมนำทศพิธราชธรรมสู่การทำหน้าที่เพื่อส่วนรวม
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย พร้อมด้วยนางจิณณารัชช์ สัมพันธรัตน์ นายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทย ร่วมเป็นประธานฝ่ายฆราวาสในพิธีตักบาตรและบรรยายธรรม โครงการ “ร้อยใจไทย สืบสานราชธรรม ทั้งแผ่นดิน” เพื่ออุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ หอประชุมราชนครินทร์ ชั้น 5 อาคารราชนครินทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์ ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา

พิธีดังกล่าวได้รับความเมตตาจากพระราชวัชรสุทธิวงศ์ หรือเจ้าคุณอารยวังโส เจ้าอาวาสวัดป่าพุทธพจน์หริภุญไชย (ธ) จังหวัดลำพูน ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เป็นประธานฝ่ายสงฆ์และแสดงธรรม
มีนายมนต์สิทธิ์ ไพศาลธนวัฒน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา นายวิรุฬห์ สิทธิวงศ์ รองอธิบดีกรมการปกครอง นางสาวมนทิรา เข็มทอง ผู้ตรวจราชการกรมการพัฒนาชุมชน พร้อมด้วยคณะผู้บริหารจังหวัด หัวหน้าส่วนราชการ นายอำเภอ ข้าราชการ พนักงาน เจ้าหน้าที่ ประชาชน และเยาวชน เข้าร่วมกิจกรรม
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ แสดงธรรมถึงหลักการทำหน้าที่ของผู้นำและนักปกครอง โดยเน้นว่า ผู้ปกครองต้องรู้จักให้และแบ่งปัน เพื่อเกื้อกูลให้ผู้อื่นได้รับประโยชน์สุข หากยังให้ไม่เป็น ย่อมไม่อาจปกครองผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม เพราะอาจใช้อารมณ์เหนือเหตุผล เอารัดเอาเปรียบ และมุ่งสนองกิเลส จนนำไปสู่การละเมิดกฎระเบียบและความแตกแยก

พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า สังคมมักให้ความสำคัญกับวุฒิการศึกษาในการคัดเลือกผู้นำ แต่ต้องพิจารณาความสามารถในการใช้ปัญญาและจัดการอารมณ์ควบคู่กันด้วย เพราะความรู้เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ หากผู้มีอำนาจขาดธรรมะและไม่รู้จักการให้
หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่ “สติ” ซึ่งช่วยให้มนุษย์รู้เท่าทันตนเอง ใช้เหตุผล และไม่ตกอยู่ใต้อำนาจอารมณ์ การปฏิบัติธรรมไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในวัด แต่ต้องนำมาใช้กับชีวิตและการทำหน้าที่ในแต่ละวัน โดยเฉพาะผู้บริหารและข้าราชการซึ่งมีบทบาทรับผิดชอบต่อประชาชน
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ อธิบายว่า การนั่งฟังธรรมด้วยความเคารพ ต้องประกอบด้วยสติ ปัญญา และความเพียรชอบ หรือ “วิริยะ” ตั้งกายตรงและดำรงสติอยู่กับปัจจุบัน เมื่อรู้ตัวอย่างต่อเนื่อง ความฟุ้งซ่านย่อมสงบลง เปิดโอกาสให้พิจารณาเห็นสิ่งต่าง ๆ ตามความเป็นจริง สามารถแยกแยะประโยชน์และโทษ จนเข้าถึงความจริงของสภาวธรรม หรือ “ปรมัตถธรรม” ซึ่งลึกซึ้งกว่าการจดจำความรู้เพียงอย่างเดียว

ความไม่เข้าใจธรรมะเป็นเหตุให้เกิดทุกข์และอาจทำหน้าที่ไม่ถูกต้อง มนุษย์จึงต้องฝึกใช้ชีวิตให้สอดคล้องกับธรรม แม้การสวดมนต์บท “อิติปิ โส ภควา” ก็ต้องมีความเข้าใจและน้อมใจเข้าสู่พระธรรม เพื่อมุ่งลดละเหตุแห่งทุกข์ ไม่ใช่เพียงท่องจำถ้อยคำ
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ ยังกล่าวถึงการทำบุญว่า ต้องมีสติรู้ตัว เชื่อมโยงกับสัมปชัญญะและความเพียรอย่างต่อเนื่อง แม้ในหมู่พระสงฆ์ก็ต้องระมัดระวังการขาดสติ หากทำบุญหรือรักษาศีลโดยไม่เข้าใจจุดมุ่งหมาย ย่อมไม่เข้าถึงประโยชน์ของการปฏิบัติอย่างแท้จริงตัวอย่างหนึ่งคือการทอดกฐิน ซึ่งไม่ควรหลงไปกับการแข่งขันยอดเงิน จนละเลยสาระสำคัญของการถวายผ้ากฐินตามพระธรรมวินัย เช่นเดียวกับการจัดโรงทานที่ต้องบริหารให้เหมาะสม ไม่ทำให้ผู้ร่วมงานมุ่งแต่รับสิ่งของจนละเลยการฟังธรรม
สำหรับการใส่บาตร ควรประกอบด้วย “กัมมัสสกตาศรัทธา” คือความเชื่อมั่นว่าสัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นของตน และ “ตถาคตโพธิศรัทธา” คือความเชื่อมั่นในพระปัญญาตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า พร้อมความนอบน้อมต่อพระรัตนตรัย โดยพิจารณาทั้งสิ่งที่ให้ เจตนาของผู้ให้ และประโยชน์ที่ผู้รับจะได้รับ

พระราชวัชรสุทธิวงศ์ เชื่อมโยงหลักการเกื้อกูลกันกับวิถีชีวิตในลุ่มน้ำบางปะกง ซึ่งทั้งเกษตรกรรม การประมง ชุมชน และระบบนิเวศ ต่างพึ่งพาอาศัยกัน การดูแลประชาชนจึงต้องเข้าใจความสัมพันธ์ของสังคมและสิ่งแวดล้อมทั้งระบบ
ข้าราชการกระทรวงมหาดไทยซึ่งมีภารกิจ “บำบัดทุกข์ บำรุงสุข” จึงควรยึดหลักสัปปุริสธรรม 7 ได้แก่ รู้จักเหตุ รู้จักผล รู้จักตน รู้จักประมาณ รู้จักกาล รู้จักชุมชน และรู้จักบุคคล เพื่อให้การตัดสินใจและการปฏิบัติงานเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่
พร้อมยกศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นตัวอย่างของการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างชีวิตกับสิ่งแวดล้อม สะท้อนพระปรีชาญาณในการพัฒนาที่คำนึงถึงเหตุปัจจัยและความสมดุลของธรรมชาติ
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ กล่าวว่า การให้ต้องทำด้วยสติปัญญา ควบคู่กับศีลและความสำรวม เมื่อมีฐานที่มั่นคงจึงสามารถพัฒนาคุณธรรมตามหลักทศพิธราชธรรมให้ครบถ้วน ได้แก่ ทาน ศีล ปริจจาคะหรือการเสียสละ อาชชวะหรือความซื่อตรง มัททวะหรือความอ่อนโยน ตปะหรือความเพียรเผากิเลส อักโกธะหรือความไม่โกรธ อวิหิงสาหรือความไม่เบียดเบียน ขันติหรือความอดทน และอวิโรธนะหรือความไม่คลาดจากธรรม โดยผู้นำต้องยึดประโยชน์สุขของประชาชนเป็นที่ตั้ง
นอกจากนี้ ยังกล่าวถึงการพิจารณาจิตใจที่เกิดดับตามเหตุปัจจัยและหลักอริยสัจ 4 เพื่อให้เข้าใจทุกข์และแนวทางดับทุกข์ พร้อมย้ำว่า ผู้มีธรรมเป็นใหญ่ย่อมเหมาะสมกับการเป็นผู้นำ เพราะธรรมะไม่ได้เสื่อมลง แต่การประพฤติที่ไม่เป็นธรรมต่างหากที่นำไปสู่ความเสื่อม การกระทำทุกอย่างจึงต้องพิจารณาทั้งเหตุผล ประโยชน์ ความเหมาะสมกับบุคคลและกาลเวลา รวมถึงผลที่สืบเนื่องจากเจตนา

พระราชวัชรสุทธิวงศ์ ยังน้อมนำพระราชกรณียกิจในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มาอธิบายถึงความเมตตา ความกตัญญู และการดูแลธรรมชาติ โดยกล่าวถึงพระราชปณิธานในการอนุรักษ์ป่าไม้และสายน้ำ ซึ่งเกื้อกูลต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชน
การฟื้นฟูธรรมชาติควรอาศัยความเข้าใจศักยภาพและเหตุปัจจัยของธรรมชาติ เช่นเดียวกับการดูแลชีวิตที่ต้องรู้จักสร้างความสมดุล ผ่านการตั้งสติกำหนดรู้ลมหายใจเข้าออกอย่างต่อเนื่อง โดยไม่เร่งรีบหรือบังคับให้เป็นไปตามความต้องการของตนเอง
ในธรรมบรรยายยังเปรียบการฝึกสติและลมหายใจเป็น “ธรรมโอสถ” ที่ช่วยหล่อเลี้ยงชีวิตและจิตใจให้สงบสมดุล พร้อมเชื่อมโยงกับพรแห่งชีวิต ได้แก่ อายุ วรรณะ สุขะ โภคะ และพละ
ควบคู่กันนั้น การทำทาน รักษาศีล เสียสละ ซื่อสัตย์สุจริต อ่อนน้อมถ่อมตน และฝึกข่มใจ ล้วนช่วยลดอำนาจกิเลสและความโกรธ เมื่อมีเมตตากรุณาต่อเพื่อนมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ไม่เบียดเบียนกัน สังคมย่อมอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุข
พระราชวัชรสุทธิวงศ์ ยังกล่าวถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทั้งด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติ ป่าไม้ สายน้ำ และการส่งเสริมศิลปาชีพ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของอาชีพ ภูมิปัญญา และคุณค่าความเป็นไทย พร้อมเชิญชวนประชาชนร่วมสืบสานพระราชปณิธานด้วยการดำเนินชีวิตอย่างไม่ประมาท มีสติปัญญา ยึดมั่นในความดี และร่วมสร้างความสามัคคี เพื่อบูชาคุณแผ่นดินและถวายเป็นพระราชกุศล
สำหรับโครงการ “ร้อยใจไทย สืบสานราชธรรม ทั้งแผ่นดิน” ดำเนินการตามนโยบายของปลัดกระทรวงมหาดไทยและนายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทย โดยได้รับความเมตตาจากพระราชวัชรสุทธิวงศ์เป็นประธานขับเคลื่อนโครงการ ร่วมกับพระสงฆ์จากวัดสาขาต่าง ๆ ทั่วประเทศ เพื่อถ่ายทอดหลักทศพิธราชธรรมสู่นักปกครอง ผู้บริหาร ข้าราชการ กลุ่มสตรี แม่บ้าน และประชาชนทุกภาคส่วน

สมาคมแม่บ้านมหาดไทยได้บรรจุโครงการไว้ในแผนการดำเนินงาน และส่งเสริมให้คณะกรรมการกับสมาชิกเข้ามามีส่วนร่วม โดยมีที่มาเชื่อมโยงกับการถวายพระราชกุศลเนื่องในโอกาสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนมพรรษา 6 รอบ 72 พรรษา เมื่อปี 2567 และสืบสานการดำเนินงานต่อเนื่อง
โครงการมุ่งน้อมนำพระราชจริยวัตรของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มาเป็นแนวทางปฏิบัติ พร้อมน้อมรำลึกถึงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงที่ทรงปฏิบัติเคียงคู่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ผ่านแนวคิด “ธรรมราชา–ธรรมราชินี”
ตามข้อมูลโครงการที่เผยแพร่ในครั้งนี้ ได้ดำเนินกิจกรรมแล้ว 40 จังหวัดทั่วประเทศ โดยส่งเสริมให้ข้าราชการและพุทธศาสนิกชนรับฟังธรรมด้วยความพร้อม ความตั้งใจ และความเข้าใจ ก่อนนำไปประพฤติปฏิบัติจริง เพื่อร่วมสร้างพลังความดี แสดงความจงรักภักดีและความกตัญญูกตเวที ตลอดจนทำประโยชน์ให้แก่ประชาชนและประเทศชาติ
