ศาลรัฐธรรมนูญชี้บัตรเลือกตั้งติดบาร์โค้ด–คิวอาร์โค้ดไม่ขัดรัฐธรรมนูญ แต่กำชับ กกต. ปิดช่องเชื่อมข้อมูลถึงตัวผู้ลงคะแนน
เมื่อวันที่ 28 กันยายน 2569 เวลา 14.00 น. ศาลรัฐธรรมนูญอ่านคำวินิจฉัยกรณีผู้ตรวจการแผ่นดินยื่นคำร้อง หลังได้รับเรื่องร้องเรียน 22 คำร้อง ให้ตรวจสอบการใช้บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง สส. เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 โดยผู้ร้องกังวลว่ารหัสดังกล่าวอาจถูกใช้ตรวจสอบย้อนกลับว่าประชาชนลงคะแนนให้ใคร กระทบหลักการลงคะแนนโดยลับ
ศาลเห็นว่า กกต. ใช้รหัสดังกล่าวเพื่อควบคุมการพิมพ์และจัดสรรบัตร ตรวจสอบบัตรเป็นรายใบ และป้องกันบัตรปลอมหรือการนำบัตรไปใช้ผิดเขต ขณะที่รหัสบนบัตรเพียงอย่างเดียวไม่แสดงว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้ใคร การระบุตัวผู้ลงคะแนนต้องนำข้อมูลจากบัตรเลือกตั้ง ต้นขั้ว และบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิมาเชื่อมโยงกัน ซึ่งจากการไต่สวนไม่ปรากฏหลักฐานเพียงพอว่ามีการนำข้อมูลเหล่านี้ไปตรวจสอบผลการลงคะแนนของบุคคลใด
ศาลจึงวินิจฉัยว่า การใช้บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งไม่ขัดรัฐธรรมนูญ และไม่ละเมิดสิทธิเสรีภาพของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง โดยประเด็นคิวอาร์โค้ดมีมติเอกฉันท์ 9 ต่อ 0 ส่วนประเด็นบาร์โค้ดมีมติเสียงข้างมาก 8 ต่อ 1
อย่างไรก็ตาม ศาลระบุว่า ข้อกังวลที่เกิดขึ้นกระทบความไว้วางใจของประชาชนต่อการเลือกตั้ง จึงเห็นว่า กกต. ควรออกแบบบัตรในอนาคตโดยหลีกเลี่ยงเครื่องหมายที่อาจเชื่อมโยงถึงตัวผู้ลงคะแนน พร้อมกำหนดมาตรการเก็บรักษาบัตรและควบคุมการเข้าถึงข้อมูลให้รัดกุมเป็นพิเศษ
ก่อนอ่านคำวินิจฉัย นายณรงค์ กลั่นวารินทร์ ประธาน กกต. เดินทางมารับฟังด้วยตนเอง เมื่อผู้สื่อข่าวถามว่ามั่นใจในผลคดีหรือไม่ เจ้าตัวตอบสั้น ๆ ว่า “ศาลห้ามพูด” ก่อนเข้าห้องพิจารณา