คมนาคม–สสส.เปิดเวทีถนนปลอดภัย ชู Safe System ป้องกันก่อนเกิดโศกนาฏกรรม

สสส.ชี้ความปลอดภัยคือการลงทุนระยะยาว พร้อมหนุนเครือข่ายลดอุบัติเหตุกว่า 200 อำเภอ ขณะที่ผู้แทน UN เสนอผลักดันหมวกนิรภัยมาตรฐานสากลราคาถึงมือประชาชน

เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ที่ศูนย์การประชุมอิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) กระทรวงคมนาคม กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) พร้อมหน่วยงานและภาคีเครือข่าย จัดงานสัมมนาวิชาการระดับชาติ เรื่องความปลอดภัยทางถนน ครั้งที่ 17 ภายใต้แนวคิด “UNLOCKING SAFE CITIES: ปลดล็อกถนนปลอดภัย เพื่อเมืองที่ปลอดภัย” งานจัดขึ้นระหว่างวันที่ 19–20 พฤศจิกายน 2569

นายสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม กล่าวว่า ปี 2568 ประเทศไทยมีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน 16,078 ราย หรือประมาณ 24 รายต่อประชากรแสนคน เฉลี่ยวันละ 44 ราย แม้จำนวนผู้เสียชีวิตลดลงจากปีก่อน 8% แต่ยังสูงกว่าเป้าหมายที่ต้องลดอัตราการเสียชีวิตให้เหลือไม่เกิน 12 รายต่อประชากรแสนคนภายในปี 2570

นายสิริพงศ์ระบุว่า การแก้ปัญหาไม่ควรหยุดอยู่ที่การเพิ่มการรณรงค์ แต่ต้องทบทวนด้วยว่ามาตรการที่ผ่านมาไม่บรรลุผลเพราะเหตุใด และหน่วยงานต่าง ๆ จะร่วมกันแก้ข้อจำกัดได้อย่างไร หัวใจสำคัญคือแนวคิด ระบบที่ปลอดภัย (Safe System Approach) ซึ่งออกแบบระบบการเดินทางให้ความผิดพลาดของผู้ใช้ถนนไม่กลายเป็นการบาดเจ็บรุนแรงหรือเสียชีวิต

แนวทางที่เสนอมี 4 ด้าน ได้แก่

  1. ยกระดับการบริหารจัดการและทำงานร่วมกัน เชื่อมโยงนโยบายสู่พื้นที่ กำหนดหน่วยงานรับผิดชอบให้ชัดเจน ใช้ข้อมูลและงบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมติดตามผลต่อเนื่อง
  2. สร้างพลังสังคมและลงทุนเพื่อเด็กกับเยาวชน เพิ่มความปลอดภัยในการเดินทาง โดยเฉพาะรถรับส่งนักเรียน และเปิดพื้นที่ให้เยาวชนมีส่วนร่วมกำหนดนโยบายและติดตามจุดเสี่ยง
  3. พัฒนาระบบเดินทางให้ทันความเปลี่ยนแปลง รองรับรถยนต์ไฟฟ้าและเทคโนโลยียานยนต์ใหม่ ใช้ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ช่วยเฝ้าระวังความเสี่ยง พร้อมส่งเสริมบทบาทภาคธุรกิจและระบบประกันภัย
  4. เพิ่มประสิทธิภาพการป้องปรามและบังคับใช้กฎหมาย โดยเน้นจัดการปัญหาเมาแล้วขับ ควบคุมความเร็ว และบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจังและเป็นธรรม

นายสรพงศ์ ไพฑูรย์พงษ์ อธิบดีกรมการขนส่งทางบก กล่าวว่า อัตราผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนยังสูงกว่าเป้าหมายตามแผนแม่บทความปลอดภัยทางถนน กรมการขนส่งทางบกและกองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนนจึงเดินหน้าปรับมาตรการต่อเนื่อง โดยในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา มีการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภารกิจของกรมฯ มากกว่า 70 ฉบับ

ด้านมาตรฐานยานพาหนะ กรมฯ มุ่งยกระดับให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและข้อกำหนดของสหประชาชาติ รวมทั้งรองรับเทคโนโลยียานยนต์ใหม่ ส่วนการพัฒนาผู้ขับขี่ ได้ปรับหลักสูตรอบรมเพื่อขอใบอนุญาตขับรถ โดยเพิ่มเนื้อหาการคาดการณ์อุบัติเหตุ (Hazard Perception) เพื่อให้ผู้ขับขี่รู้จักประเมินสถานการณ์เสี่ยงบนถนน

กรมฯ ยังมีแนวคิดพัฒนาระบบใบขับขี่แบบลำดับขั้น (Graduated Driver Licensing: GDL) ให้ผู้ขับขี่มือใหม่ได้ฝึกทักษะและสะสมประสบการณ์ภายใต้ข้อจำกัด ก่อนรับใบอนุญาตเต็มรูปแบบ นอกจากนี้ กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนนจัดสรรงบประมาณให้จังหวัดนำไปดำเนินโครงการตามบริบทของพื้นที่ โดยให้ความสำคัญกับจังหวัดที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง พร้อมเชิญชวนประชาชนยึดหลัก “ให้ใจ ให้ทาง ให้ชีวิต ให้ความสุข” เพื่อร่วมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัย

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า อุบัติเหตุทางถนนไม่ใช่เพียงตัวเลข แต่เป็นวิกฤตด้านสุขภาวะและเศรษฐกิจที่กระทบชีวิต อนาคต และศักยภาพของประชาชน จึงควรมองการป้องกันอุบัติเหตุเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในระยะยาว ไม่ใช่เพียงภาระค่าใช้จ่าย

ตลอด 23 ปีที่ผ่านมา สสส. สนับสนุนองค์ความรู้ ข้อมูล มาตรการ และการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย โดยมีเครือข่ายบูรณาการงานทั่วประเทศ เครือข่ายพี่เลี้ยง สอจร. การเสริมศักยภาพอำเภอเสี่ยงลดอุบัติเหตุมากกว่า 200 อำเภอ การพัฒนาตำบลปลอดภัยมากกว่า 400 แห่ง และความร่วมมือกับภาคเอกชนจัดทำมาตรการองค์กรความปลอดภัยทางถนนในสถานประกอบการ 2,500 แห่ง

นพ.พงศ์เทพเสนอว่า การลงทุนด้านความปลอดภัยควรครอบคลุม 3 เรื่อง ได้แก่ การพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีทักษะเอาตัวรอดและมีวัฒนธรรมความปลอดภัย การสนับสนุนชุมชนและท้องถิ่นให้จัดการจุดเสี่ยงได้ด้วยตนเอง และการลงทุนในข้อมูล วิชาการ นวัตกรรม และเทคโนโลยี เพื่อนำหลักฐานมาออกแบบมาตรการ กฎหมาย และเมืองที่คำนึงถึงความปลอดภัยของผู้ใช้ถนนทุกกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง พร้อมย้ำว่าไม่ควรปล่อยให้ความสูญเสียบนท้องถนนกลายเป็นเรื่องปกติ

ด้าน นพ.ธนะพงศ์ จินวงษ์ ผู้จัดการศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) กล่าวว่า บทเรียนจากต่างประเทศชี้ว่าการแก้ปัญหาต้องสร้างระบบความปลอดภัยเพื่อป้องกันความผิดพลาดของมนุษย์ ครอบคลุมการกำกับความเสี่ยงจากยานพาหนะ โครงสร้างถนน ความเร็ว และทักษะของผู้ใช้ทาง พร้อมมีระบบติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

นพ.ธนะพงศ์กล่าวถึงแนวคิด “ห่วงโซ่สถานการณ์” (chain of event) ซึ่งนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เคยฝากไว้ในการสัมมนาครั้งที่ 16 ว่า ต้องป้องกันไม่ให้ความเสี่ยงเริ่มต้นและเชื่อมต่อไปสู่เหตุร้าย พร้อมเสนอให้เสริมความเข้มแข็งของกลไกจัดการความปลอดภัยในระดับท้องถิ่นและอำเภอ เพื่อให้พื้นที่สามารถจัดการความเสี่ยงได้อย่างเป็นระบบ


ขณะที่ นายฌอง ทอดต์ (Jean Todt) ผู้แทนพิเศษของเลขาธิการสหประชาชาติด้านความปลอดภัยทางถนน เสนอให้ไทยเร่งส่งเสริมการใช้หมวกนิรภัยมาตรฐานสากลตามข้อกำหนดของสหประชาชาติ ในราคาที่ประชาชนเข้าถึงได้ โดยข้อมูลที่นำเสนอในงานระบุว่าหมวกราคาไม่เกิน 700 บาทอาจช่วยลดความเสี่ยงเสียชีวิตได้ถึง 6 เท่า พร้อมกล่าวว่า แม้อัตราการเสียชีวิตของไทยลดลง 44% นับจากปี 2553 แต่ทุกภาคส่วนยังต้องทำงานต่อเนื่องเพื่อหยุดความสูญเสีย

งานสัมมนาครั้งนี้แบ่งเวทีแลกเปลี่ยนเป็น 4 ห้องย่อย ได้แก่ การบริหารจัดการแบบร่วมมือ ใช้ระบบข้อมูล MIS Plus และเครื่องมือ Self-Assessment District RTI เสริมศักยภาพผู้ทำงานในพื้นที่; พลังสังคมและการลงทุนเพื่อเด็กและเยาวชน ยกระดับมาตรฐานรถรับส่งนักเรียน; การเดินทางที่ปลอดภัย เปลี่ยนจากแก้ปัญหาหลังเกิดเหตุเป็นการป้องกันเชิงรุก; และ มาตรการป้องปรามกับการบังคับใช้กฎหมาย นำเทคโนโลยีมาเพิ่มประสิทธิภาพ พร้อมหารือข้อจำกัดด้านกฎหมายเมาแล้วขับและการปรับเป็นพินัย

CHUENCHEEWAA