รมช.มหาดไทย ลงพื้นที่บ้านพญาไพร จ.เชียงราย สำรวจเหมืองฝั่งเมียนมา พบจุดเปิดหน้าดินหลายแห่ง เตรียมนำข้อมูลไปหารือฝ่ายจีน 16–18 พ.ย.
เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ลงพื้นที่บ้านพญาไพร ตำบลเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นพื้นที่ชายแดนไทย–เมียนมา เพื่อตรวจสอบสภาพเหมืองแร่บริเวณดอยก่อวัน เมืองกาน ในฝั่งรัฐฉานของเมียนมา หลังรัฐบาลมอบหมายให้รวบรวมข้อมูลสถานการณ์
จากจุดสังเกตการณ์สามารถมองเห็นพื้นที่เปิดหน้าดินหลายแห่งตามแนวเขา โดยบางจุดพบรถขุด 2 คันกำลังทำงาน ขณะที่จุดอื่นไม่พบเครื่องจักรในช่วงเวลาที่ลงพื้นที่ อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้ราว 1 เดือน มีรายงานจากผู้สื่อข่าวและชาวบ้านในพื้นที่ว่าพบเครื่องจักรทำงานและมีการทำเหมืองอย่างต่อเนื่อง
บริเวณใกล้เคียงยังพบอาคารและสิ่งปลูกสร้างหลายแห่ง แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าใช้ทำกิจการใด นายเจเศรษฐ์ระบุว่า จากภาพถ่ายดาวเทียมและการเห็นสภาพพื้นที่จริง เหมืองยังมีพื้นที่ที่อาจขยายต่อได้ และอยู่ใกล้ชุมชนกับลำธารที่ไหลลงสู่พื้นที่แม่สาย จึงต้องติดตามความเสี่ยงต่อประชาชนและแหล่งน้ำอย่างใกล้ชิด
เตรียมนำข้อมูลหารือจีน ย้ำต้องดูข้อกฎหมายและประสานหลายฝ่าย
นายเจเศรษฐ์กล่าวว่า นายกรัฐมนตรีกำชับให้รวบรวมข้อมูลให้รอบด้าน ทั้งระบบการผลิตแร่ บริษัทนำเข้าและส่งออก สารตั้งต้น แร่ที่นำเข้ามาในประเทศไทย ตลอดจนบุคคลและบริษัทไทยที่อาจเกี่ยวข้อง โดยจะนำข้อมูลไปประกอบการพิจารณาทางกฎหมายและกำหนดมาตรการต่อไป
นายเจเศรษฐ์มีกำหนดเดินทางไปสมทบคณะนายกรัฐมนตรีระหว่างวันที่ 16–18 พฤศจิกายน เพื่อนำประเด็นเหมืองและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นไปหารือกับฝ่ายจีน รวมถึงประสานประเทศที่เกี่ยวข้องตลอดแนวลำน้ำ
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยยอมรับว่า การควบคุมพื้นที่เหมืองทำได้ไม่ง่าย เนื่องจากมีความขัดแย้งในฝั่งเมียนมา และการกำกับมาตรฐานการทำเหมืองต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญและเทคโนโลยี หากมีความร่วมมือจากฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ไทยอาจต้องสนับสนุนด้านเทคนิคควบคู่กันไป
ส่วนการระงับการนำเข้าแร่หรือการยุติเหมือง นายเจเศรษฐ์ระบุว่า รัฐบาลกำลังรวบรวมข้อมูลและตรวจสอบข้อกฎหมายก่อนพิจารณามาตรการ พร้อมใช้ทั้งการเจรจา การขอความร่วมมือ และการประสานด้านความมั่นคง ขณะที่ประเด็นเขตแดนเป็นเรื่องที่หน่วยงานความมั่นคงรับผิดชอบ โดยมีการหารือกับแม่ทัพภาคที่ 3 แล้ว แต่รายละเอียดบางส่วนไม่สามารถเปิดเผยได้
สำหรับข้อสังเกตเรื่องปลายทางของแร่ นายเจเศรษฐ์กล่าวว่า แร่สำคัญบางชนิด เช่น แร่หายากและทองคำ ไม่ได้ส่งเข้ามาในประเทศไทย จึงตั้งข้อสันนิษฐานว่าอาจส่งไปยังจีน แต่ยังต้องตรวจสอบเส้นทางและข้อมูลการค้าเพิ่มเติม ส่วนการตั้งศูนย์ตรวจสอบคุณภาพน้ำร่วมกับจีนยังอยู่ระหว่างประสาน โดยกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงอุตสาหกรรม และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะเป็นหน่วยงานหลัก
เร่งหาแหล่งน้ำสำรอง ดูแลประชาชนระหว่างรอแผนระยะยาว
นายเจเศรษฐ์ย้ำว่า สิ่งที่รัฐบาลดำเนินการได้ทันทีคือดูแลประชาชน ทั้งเรื่องน้ำเพื่อการเกษตร น้ำอุปโภคบริโภค และผลกระทบต่อวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ โดยช่วงบ่ายของวันเดียวกันเตรียมลงพื้นที่อำเภอแม่สายเพื่อรับฟังปัญหาน้ำประปาและข้อเสนอจากชุมชน รวมถึงพิจารณาความจำเป็นในการเพิ่มแหล่งผลิตน้ำ
สำหรับมาตรการระยะสั้น อำเภอแม่สายมีแหล่งน้ำสำรองตามแผนฉุกเฉิน โดยที่ผ่านมาเคยใช้น้ำจากเกาะช้างเข้ามาช่วยเมื่อคุณภาพน้ำไม่เหมาะต่อการผลิตประปา ส่วนแผนระยะยาวมีโครงการเชียงแสนเพื่อนำน้ำจากแม่น้ำโขงมาสนับสนุน ขณะที่การย้ายแหล่งผลิตน้ำจากแม่น้ำกกไปยังแม่น้ำลาวได้รับการจัดสรรงบประมาณแล้วและอยู่ระหว่างจัดซื้อจัดจ้าง นอกจากนี้ ยังเตรียมเร่งจัดทำคำของบกลางเพื่อสนับสนุนระบบประปาหมู่บ้านในพื้นที่ที่สามารถดำเนินการได้
นายเจเศรษฐ์กล่าวว่า ปัญหาน้ำประปาที่ต้องหยุดผลิตแม้เพียง 24 ชั่วโมงก็ถือเป็นเรื่องสำคัญ เพราะกระทบประชาชนโดยตรง รัฐบาลจึงต้องเร่งจัดหาแหล่งน้ำที่ปลอดภัยและทำระบบรองรับให้มั่นคงในระยะยาว
การลงพื้นที่ครั้งนี้มีพันเอกสิงหนาท โลสุยะ รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดเชียงราย และ ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการในจังหวัดเชียงรายร่วมให้ข้อมูล โดยเป็นการลงพื้นที่ร่วมกับผู้สื่อข่าวเพื่อเห็นสภาพจริงของพื้นที่
