TSPCA แจงเส้นทางผลักดันกฎหมายสวัสดิภาพสัตว์ ย้ำเครือข่ายร่วมยกร่างตั้งแต่ปี 2547

TSPCA ชี้แจงหลังเกิดข้อถกเถียงในรายการโทรทัศน์ ยืนยันมีบทบาทร่วมผลักดัน พ.ร.บ.ป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งสมาคม

สมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) ชี้แจงกรณีมีผู้ร่วมรายการโทรทัศน์เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 กล่าวถึงที่มาของพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 โดยระบุว่ากฎหมายฉบับนี้มีเส้นทางผลักดันจากภาคประชาชนและเครือข่ายหลายฝ่าย พร้อมยืนยันว่า TSPCA มีบทบาทขับเคลื่อนมาตั้งแต่ช่วงเริ่มก่อตั้งสมาคม

สมาคมระบุว่า TSPCA ก่อตั้งเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2537 โดยมี นายมีชัย วีระไวทยะ และ นายธีระพงศ์ ปังศรีวงศ์ ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกสมาคมในปัจจุบัน เป็นผู้ร่วมก่อตั้ง ทั้งยังระบุว่าได้รับอนุมัติเป็นภาคีสมาชิกของราชสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศอังกฤษ (RSPCA) เมื่อปี 2540 และทำงานด้านการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและสวัสดิภาพสัตว์ รวมถึงร่วมมือกับเครือข่ายต่างประเทศ เช่น IUCN

เปิดไทม์ไลน์ผลักดันกฎหมายตั้งแต่ปี 2547

ตามข้อมูลที่ TSPCA เผยแพร่ สมาคมเริ่มขับเคลื่อนกฎหมายตั้งแต่ช่วงปี 2547–2548 โดยตั้งคณะผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อให้คำปรึกษาการยกร่าง และจัดสัมมนาหารือร่วมกับ 32 องค์กรจากภาครัฐ ภาคเอกชน และสื่อมวลชนที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ในเดือนมีนาคม 2548

สมาคมระบุว่าได้ร่วมกับสภาทนายความและกรมปศุสัตว์พิจารณากลั่นกรองร่างกฎหมาย ก่อนเดินหน้ารวบรวมรายชื่อประชาชนเพื่อเสนอร่างกฎหมายภาคประชาชนในช่วงปี 2554–2555 โดยรวบรวมได้กว่า 12,000 รายชื่อ และระบุว่าผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติ 11,510 รายชื่อ สภาผู้แทนราษฎรรับหลักการร่างกฎหมายในวาระที่ 1 เมื่อเดือนตุลาคม 2555

หลังยุบสภาในช่วงปี 2556 กระบวนการพิจารณาสะดุดลง TSPCA ระบุว่าได้ประสานผู้บริหารหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อผลักดันให้ร่างกฎหมายกลับเข้าสู่การพิจารณาอีกครั้ง ก่อนที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) จะมีมติเห็นชอบร่างกฎหมายเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2557 ด้วยคะแนน 188 ต่อ 1 เสียง และประกาศใช้ในเดือนธันวาคมปีเดียวกัน

ดร.สาธิต ปรัชญาอริยะกุล เลขาธิการและผู้อำนวยการ TSPCA กล่าวว่า ร่างที่เข้าสู่การพิจารณาในช่วง สนช. เป็นร่างที่มีการผลักดันและเสนอไว้ก่อนหน้านั้น โดยมีสมาคม เครือข่าย ประชาชน กรมปศุสัตว์ และสภาทนายความร่วมดำเนินการ ทั้งนี้ พระราชบัญญัติฉบับดังกล่าวมีเผยแพร่ในฐานข้อมูลกฎหมายของกรมปศุสัตว์

ชูผลงานด้านการศึกษาและช่วยเหลือสัตว์

TSPCA ระบุว่า นอกจากการผลักดันกฎหมายแล้ว ยังดำเนินงานด้านการศึกษาและการรณรงค์ เช่น โครงการ “รักสัตว์ในโรงเรียน” ซึ่งเริ่มในปี 2545 และความร่วมมือกับสำนักงานลูกเสือแห่งชาติและศูนย์คุณธรรม เพื่อส่งเสริมความรู้เรื่องสวัสดิภาพสัตว์ในกิจกรรมลูกเสือ รวมถึงจัดทำแคมเปญ “ทำบุญ ไม่ทารุณสัตว์” “ปล่อยนก บุญหรือบาป?” และ “รักไม่ปล่อย”

ด้านการช่วยเหลือสัตว์ สมาคมยกตัวอย่างการประสานช่วยแมวที่ถูกทิ้งไว้ในห้องเช่า โดยจัดหาอาหารและทรายแมว พร้อมประสานคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ตรวจสุขภาพ ทำหมัน และหาบ้านใหม่ให้ รวมถึงสนับสนุนการตรวจรักษาช้างในจังหวัดสุรินทร์และบุรีรัมย์ ซึ่งระบุว่าดำเนินการต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2554

สมาคมยังระบุว่ามีโครงการสนับสนุนบ้านอุปถัมภ์และศูนย์พักพิงสัตว์มากกว่า 10 แห่งทั่วประเทศ โดยช่วยเหลือด้านอาหาร ยา และเวชภัณฑ์ ส่วนการช่วยสัตว์ที่ประสบอุทกภัยจะประสานองค์กรเครือข่ายเพื่อจัดหาสิ่งของและฟื้นฟูความเป็นอยู่ โดยระบุว่าโครงการดังกล่าวไม่ได้เปิดรับบริจาคเงินจากประชาชน

สำหรับคณะกรรมการและที่ปรึกษา TSPCA ระบุว่าประกอบด้วยบุคคลจากหลายสาขา ทั้งสัตวแพทยศาสตร์ กฎหมาย การศึกษา และสิ่งแวดล้อม อาทิ นายธีระพงศ์ ปังศรีวงศ์ รศ.ดร.น.สพ.ปานเทพ รัตนากร รศ.ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ นายสวรรค์ แสงบัลลังค์ และ ดร.สาธิต ปรัชญาอริยะกุล

กรณีข้อถกเถียงเรื่องบทบาทของมูลนิธิวอชด็อก ไทยแลนด์ (WDT) ในการผลักดันกฎหมาย TSPCA ระบุว่า มูลนิธิจดทะเบียนในปี 2562 จึงไม่ได้มีสถานะเป็นมูลนิธิในช่วงที่ร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาก่อนปี 2557 อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้เป็นคำชี้แจงของ TSPCA ขณะที่รายงานข่าวเกี่ยวกับข้อโต้แย้งระบุว่ามีการกล่าวถึงบทบาทของเครือข่ายช่วยเหลือสัตว์ก่อนการจดทะเบียนมูลนิธิด้วย จึงควรแยกการทำงานของเครือข่ายหรือบุคคลออกจากสถานะนิติบุคคลของมูลนิธิ