หนี้สาธารณะจ่อชน 70% ส.ส.ประชาชนเสนอรีเซ็ตงบฯ ใช้ระบบฐานศูนย์–เก็บภาษีทรัพย์สิน

สส.พรรคประชาชน เสนอปฏิรูปงบปี 2571 เปิดข้อมูลให้ตรวจสอบ ทบทวนรายจ่าย และให้ประชาชนร่วมจัดลำดับความสำคัญ

เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ที่รัฐสภา รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ และ นายวุฒากร นุตยกุล สส.กทม. พรรคประชาชน ร่วมแถลงข้อเสนอปฏิรูปกระบวนการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2571 โดยเน้นให้ประชาชนมีส่วนร่วม วางแผนการใช้จ่ายเชิงยุทธศาสตร์ และปรับโครงสร้างงบประมาณให้รับมือข้อจำกัดทางการคลังและความเสี่ยงระยะยาวของประเทศ

รศ.ดร.อนุสรณ์ระบุว่า งบประมาณปี 2571 อาจมีวงเงินไม่น้อยกว่า 3.8 ล้านล้านบาท ขณะที่รายจ่ายประจำและรายจ่ายผูกพันมีสัดส่วนสูง ทำให้เหลืองบสำหรับนโยบายและการลงทุนใหม่จำกัด พร้อมเตือนว่าหนี้สาธารณะกำลังเข้าใกล้ระดับ 70% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) จึงจำเป็นต้องทบทวนทั้งรายจ่าย การจัดเก็บรายได้ และระบบภาษี ควบคู่กับการรักษาวินัยการคลัง เพื่อไม่ให้กระทบความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ

เขายังชี้ถึงความเสี่ยงระยะยาวที่รัฐควรบรรจุไว้ในการวางแผนงบประมาณ อาทิ การทรุดตัวของพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น และความเสี่ยงจากอุทกภัย พร้อมสนับสนุนให้จัดกระบวนการหารือก่อนจัดทำงบประมาณ (Pre-Budget Consultation) เปิดพื้นที่ให้รัฐสภา ภาคประชาชน นักวิชาการ และภาคเอกชนร่วมกำหนดลำดับความสำคัญการใช้จ่าย ให้สอดคล้องกับความต้องการของประชาชน ทั้งการลดความเหลื่อมล้ำ ความมั่นคงทางอาหารและพลังงาน และการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ข้อเสนอปฏิรูปงบประมาณมี 4 ด้าน ได้แก่

  1. เปิดข้อมูลงบประมาณให้ตรวจสอบได้ ยกระดับธรรมาภิบาลตามแนวทางมาตรฐานองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) โดยเปิดเผยคำของบประมาณ การจัดสรร เงินนอกงบประมาณ และภาระผูกพันทางการคลังในรูปแบบข้อมูลเปิด (Open Data)
  2. ทบทวนรายจ่ายด้วยระบบงบประมาณฐานศูนย์ ใช้หลัก 3R ได้แก่ Review ทบทวนและลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น, Redeploy ชะลอหรือยกเลิกโครงการที่ไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ และ Reprioritize จัดสรรงบประมาณใหม่ โดยให้ความสำคัญกับสวัสดิการสังคม บริการสาธารณะ และโครงสร้างพื้นฐานจำเป็น
  3. เปิดให้ประชาชนร่วมจัดทำงบประมาณ นำแนวทางการจัดทำงบประมาณแบบมีส่วนร่วม (Participatory Budgeting) จากต่างประเทศ เช่น บราซิล เกาหลีใต้ และญี่ปุ่น มาปรับใช้ เพื่อให้ประชาชนร่วมเสนอความเห็นและจัดลำดับความสำคัญของงบประมาณในระดับพื้นที่
  4. ป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อนและการทุจริต กำหนดเกณฑ์พิจารณาโครงการให้โปร่งใส ยึดความจำเป็น ความคุ้มค่า และความเสมอภาค พร้อมประเมินความเสี่ยงทุจริตในโครงการจัดซื้อจัดจ้างตั้งแต่ 500 ล้านบาทขึ้นไป และตรวจสอบโครงการก่อหนี้ผูกพันข้ามปีตั้งแต่ 1,000 ล้านบาทขึ้นไปอย่างเข้มงวด

รศ.ดร.อนุสรณ์ยังเสนอให้ปฏิรูประบบภาษี โดยเฉพาะภาษีทรัพย์สิน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและเพิ่มรายได้สำหรับพัฒนาการศึกษา สาธารณสุข และระบบขนส่งสาธารณะ ให้ประชาชนเข้าถึงบริการพื้นฐานอย่างเท่าเทียม พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งจัดการปัญหากากอุตสาหกรรม สารพิษปนเปื้อนในแหล่งน้ำ และผลกระทบต่อพื้นที่เกษตรกรรม เพื่อคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัยทางอาหาร และคุณภาพชีวิตประชาชน

ด้านนายวุฒากรเสนอให้ปรับแนวทางใช้งบประมาณจากการเยียวยาหลังเกิดอุทกภัย ไปสู่การวางแผนป้องกันระยะยาว โดยเฉพาะกรุงเทพฯ ปริมณฑล และจังหวัดนนทบุรี ซึ่งเผชิญความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง ฝนตกหนักในช่วงเวลาสั้น และน้ำทะเลหนุนสูง ทำให้เกิดน้ำท่วมบ่อยครั้งและอาจรุนแรงขึ้น

นายวุฒากรเสนอให้รัฐบาลศึกษาความเป็นไปได้ในการก่อสร้างแนวป้องกันน้ำท่วมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่จังหวัดอ่างทอง ปทุมธานี นนทบุรี ไปจนถึงกรุงเทพฯ โดยใช้ผลการศึกษาทางวิชาการประกอบการวางแผนและจัดสรรงบประมาณ เพื่อป้องกันความเสียหายก่อนเกิดน้ำท่วม ลดภาระงบเยียวยาที่เกิดซ้ำ และเพิ่มความปลอดภัยให้ประชาชนในระยะยาว