‘ณัฐพงษ์’ ชงเก็บภาษีลาภลอย–ที่ดินรวมแปลง ปั้นรายได้รัฐ ลดเหลื่อมล้ำ

ผู้นำฝ่ายค้านเสนอญัตติปฏิรูปงบปี 2571 ชี้รัฐเหลือพื้นที่เชิงนโยบายเพียง 17% จี้เปิดคำของบทุกหน่วยงานและรายงานว่ารับหรือไม่รับข้อเสนอประชาชนเพราะเหตุใด

เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชนและผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร อภิปรายเปิดญัตติขอให้สภาฯ ศึกษาและเสนอข้อคิดเห็นต่อการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2571 หรือ Pre-Budget Consultation เพื่อให้คณะรัฐมนตรีนำไปประกอบการจัดทำงบประมาณ โดยเสนอให้ยกระดับการรับฟังความคิดเห็นให้มีเนื้อหา โปร่งใส และส่งผลต่อการจัดสรรงบประมาณจริง

นายณัฐพงษ์กล่าวว่า การพิจารณางบประมาณหลังร่างพระราชบัญญัติงบประมาณเข้าสู่สภามีข้อจำกัด เพราะสมาชิกสามารถปรับลดงบได้เพียงบางส่วน การเปิดให้รัฐสภาและประชาชนเสนอความเห็นตั้งแต่ก่อนเริ่มจัดทำงบประมาณจึงมีความสำคัญ และสอดคล้องกับแนวทางขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD)

แม้รัฐบาลจัดเวิร์กช็อป Pre-Budget เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายนที่ผ่านมา แต่เขามองว่ายังมีข้อจำกัด 3 ประการ คือ ขาดประเด็นรายได้ เพราะวงหารือเน้นรายจ่าย ทั้งที่รายได้รัฐเมื่อเทียบกับ GDP ลดลงและพื้นที่ทางการคลังมีจำกัด, ขาดเวลา เมื่อมีผู้เข้าร่วมจำนวนมากแต่เวลาหารือไม่เพียงพอ และ ขาดทิศทางที่เป็นรูปธรรม โดยยังไม่เห็นโครงการสำคัญที่ฝ่ายการเมืองต้องการผลักดันในปีงบประมาณ 2571

นายณัฐพงษ์ระบุว่า สิ่งที่ต้องการเห็นจากงบประมาณปี 2571 มี 3 เรื่อง คือ “มองเห็นภาพจริง ใช้เงินให้ถูกจุด และหาเงินอย่างเป็นธรรม” โดยเปรียบงบประมาณทั้งหมดเป็นเงิน 100 บาท รัฐบาลจะเหลือพื้นที่สำหรับกำหนดนโยบายราว 17 บาท จึงต้องจัดลำดับความสำคัญของโครงการให้ชัดเจน

ทั้งนี้ ได้ตั้งข้อสังเกตต่อแนวทางงบประมาณฐานศูนย์ (Zero-Based Budgeting) ที่รัฐบาลระบุว่าจะนำมาใช้ว่า หากหน่วยงานยังต้องจัดทำคำของบโดยอ้างอิงกรอบงบประมาณปี 2570 จะทำให้เกิดการทบทวนงบประมาณจากฐานศูนย์ได้อย่างไร พร้อมเสนอให้รัฐบาลแยกรายจ่ายที่ปรับลดได้ยาก เช่น งบบุคลากรและรายจ่ายชำระหนี้ ออกจากงบที่ฝ่ายการเมืองสามารถจัดลำดับความสำคัญใหม่ และชี้แจงให้ชัดว่าโครงการใดเป็นนโยบายของรัฐบาลและมุ่งแก้ปัญหาใด

อีกข้อเสนอคือให้รัฐบาลแนบรายงานผลการรับฟังความคิดเห็น Pre-Budget ไปพร้อมกับร่าง พ.ร.บ.งบประมาณ โดยระบุว่าข้อเสนอใดได้รับการนำไปใช้หรือไม่รับไปดำเนินการ พร้อมเหตุผล เพื่อให้ประชาชนเห็นว่าการรับฟังความคิดเห็นไม่ใช่เพียงขั้นตอนตามพิธีการ

นอกจากนี้ นายณัฐพงษ์เรียกร้องให้เปิดเผยคำของบประมาณของทุกหน่วยงานตั้งแต่ต้นทาง เพื่อให้ประชาชนเปรียบเทียบกับร่างงบประมาณที่รัฐบาลเสนอเข้าสภา และตรวจสอบได้ว่ามีโครงการใดถูกเพิ่มหรือตัดออก พร้อมเปิดข้อมูลภาพรวมการเงินการคลังของประเทศ รวมถึงเงินนอกงบประมาณ เช่น กองทุนประกันสังคม กองทุน DE และกองทุน USO เพื่อให้ตรวจสอบความโปร่งใสและความคุ้มค่าได้ครบถ้วน

ด้านการใช้จ่าย เขาเสนอให้ปฏิรูประบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ซึ่งครอบคลุมหน่วยงานรัฐ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ด้วยแนวทางจัดซื้อจัดจ้างเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Procurement) และมีกลไกกลางกำหนดทิศทางและมาตรฐานการจัดซื้อของภาครัฐ ไม่ใช่รวมการจัดซื้อทุกประเภทไว้ที่หน่วยงานเดียว

นายณัฐพงษ์ยกตัวอย่างเกาหลีใต้ที่มีหน่วยงานกลางด้านการจัดซื้อจัดจ้าง และเดนมาร์กที่ใช้การจัดซื้อยาร่วมกันเพื่อลดต้นทุน โดยเห็นว่าไทยสามารถศึกษาแนวทางดังกล่าวเพื่อลดค่าใช้จ่ายจากการจัดซื้อสินค้าประเภทเดียวกัน และทำให้การจัดซื้อสอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ

ส่วนด้านรายได้ เขาเสนอให้ทบทวนมาตรการสิทธิประโยชน์ทางภาษี (Tax Expenditure) ว่ารัฐสูญเสียรายได้เท่าใดและได้รับผลตอบแทนคุ้มค่าหรือไม่ โดยยกกรณีธุรกิจ Data Center ซึ่งมีการประกาศมูลค่าการลงทุนสูง แต่ควรพิจารณารายได้ภาษีที่รัฐสูญเสียไปเทียบกับผลกระทบด้านพลังงาน น้ำ และสิ่งแวดล้อมด้วย

หัวหน้าพรรคประชาชน ยังเสนอให้พิจารณาจัดเก็บภาษีลาภลอย (Windfall Tax) จากบริษัทน้ำมันรายใหญ่ 6 แห่ง โดยอ้างตัวเลขว่ากำไรรวมในช่วงครึ่งปีแรกเกือบ 100,000 ล้านบาท เทียบกับกำไรรวมทั้งปีของปีก่อนราว 30,000 ล้านบาท ซึ่งเป็นผลจากราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้นท่ามกลางความขัดแย้งในตะวันออกกลาง พร้อมตั้งคำถามว่ารัฐบาลจะเก็บภาษีจากกำไรส่วนเพิ่มที่เกิดจากปัจจัยภายนอก เพื่อนำรายได้ไปช่วยประชาชนที่ได้รับผลกระทบหรือไม่

อีกข้อเสนอคือการจัดเก็บภาษีที่ดินรวมแปลงในอัตราก้าวหน้า โดยพิจารณามูลค่าหรือพื้นที่ถือครองที่ดินรวมของบุคคลทั่วประเทศ แทนการคิดภาษีแยกเป็นรายแปลง เพื่อให้การจัดเก็บมุ่งไปยังผู้ถือครองที่ดินจำนวนมากและมีความมั่งคั่งสูง นายณัฐพงษ์อ้างข้อมูลว่าประชากรราว 5% ถือครองที่ดินมีโฉนดประมาณ 80% ของพื้นที่ประเทศ และประเมินว่าการจัดเก็บในแนวทางนี้อาจเพิ่มรายได้รัฐได้มากกว่า 100,000 ล้านบาทต่อปี เพื่อนำไปพัฒนาระบบสวัสดิการ

นายณัฐพงษ์กล่าวว่า ระบบภาษีไม่ได้มีหน้าที่เพียงหารายได้ให้รัฐ แต่ยังเป็นเครื่องมือสร้างความเป็นธรรมทางสังคม โดยยกตัวอย่างฟินแลนด์ที่ใช้ระบบภาษีควบคู่กับสวัสดิการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางรายได้ พร้อมย้ำว่า สิ่งที่ต้องการเห็นจากงบประมาณปี 2571 คือการเปิดเผยสถานะการเงินการคลังอย่างรอบด้าน จัดสรรงบให้ตรงกับปัญหา ใช้จ่ายอย่างคุ้มค่า และปฏิรูประบบรายได้ให้เป็นธรรม เพื่อให้กระบวนการ Pre-Budget นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ตรวจสอบได้จริง